UE
Unia Europejska
nieslyszacy WCAG 2.0

„Duch tego narodu został tam tak celnie oddany, że nawet zdaniem samych Polaków nie można ich odmalować bardziej naturalnymi kolorami” – to zdanie francuskiego znawcy dziejów powszechnych o dziele de Tende’a można uznać za najlepszą zachętę do przeczytania książki. Wnikliwość i celność opisów staropolskiego świata sprawiają, że to źródło jest bardzo wartościowe dla specjalistów, a ciekawe dla wszystkich zainteresowanych przeszłością. Przy lekturze co jaskrawszych opisów warto pamiętać, jak duży wpływ miała „Relacja...” na kształtowanie się zachodnioeuropejskich stereotypów o Rzeczypospolitej i jej mieszkańcach.


To pierwsze tego typu rozwiązanie, które całkowicie zrewolucjonizuje identyfikację dzieł sztuki pochodzących z grabieży wojennych. Dzięki aplikacji możliwa będzie automatyczna identyfikacja obiektu jedynie na podstawie fotografii wykonanej za pomocą telefonu komórkowego.


Châtelaine (na przybory do haftu?)

karta katalogowa kolekcji

Kolekcja

Rzemiosło artystyczne
Francja
Poł. XVIII w.
Brąz złocony ogniowo, odlewany, repusowany, grawerowany
23,5 x 4,7 x 1,9 cm
Wil.5903

Châtelaine _1.jpg

Jednym z najważniejszych XVIII-wiecznych elementów biżuteryjnych, noszonych na co dzień zarówno przez mężczyzn, jak i przez kobiety, była châtelaine – ozdobne zawieszenie przymocowywane do paska, które służyło do przypinania drobnych przedmiotów: zegarka, kluczyka do jego nakręcania, tłoku pieczętnego, flakonika na lak, pojemniczka na tabakę, przyborów do szycia i haftowania, składanych nożyków. Châtelaines mogły być komponowane z akcesoriów potrzebnych do jednego typu czynności (np. szycia) lub składać się z różnorodnych przedmiotów przydatnych właścicielowi.

Châtelaine _2.jpg

Châtelaine zarówno swoją nazwą, jak i genezą sięga średniowiecza, gdy sprawująca pieczę nad zamkiem kasztelanowa (fr. châtelaine) nosiła pęk kluczy przypięty do łańcucha przewiązanego w talii. Z czasem do łańcucha zaczęto przypinać inne drobiazgi, a on sam stawał się krótszy i bardziej dekoracyjny, aż do wykształcenia formy stosowanej w XVIII w. Sam termin, używany w tym znaczeniu, zaadaptowany został w 1. połowie XIX w. W XVIII stuleciu przedmiot ten określany był jako equipage (przybornik) lub po prostu łańcuszek.

Châtelaine _3.jpg

Głównym elementem większości XVIII-wiecznych egzemplarzy jest zegarek lub etui przywieszone do łańcucha utworzonego z ozdobnej plakiety maskującej hak do przypinania châtelaine, oraz znajdujących się poniżej, jedna nad drugą, trzech mniejszych plakietek. Do największej płytki przymocowywano dodatkowo dwa lub cztery łańcuszki z innymi przedmiotami.

Ten rodzaj châtelaines reprezentuje egzemplarz ze zbiorów wilanowskich. Na łańcuchu odlewane przedstawienia mitologiczno-pasterskie: pastuszek grający na fujarce (plakieta przysłaniająca hak) i amorki na tle płodów ziemi (pozostałe plakiety). Na etui repusowana i grawerowana dekoracja złożona z motywów rolniczych i ogrodniczych: wiklinowe kosze, grabie, drabina, słomkowy kapelusz, kosze wypełnione kwiatami. W dolnej partii największej płytki widoczne są dwa otwory do zamocowania łańcuszków z akcesoriami.

Małgorzata Zając

drukuj
Podziel się:
Wykop Facebook
przybornik_balowy

Przybornik balowy, tzw. chatelaine (karta katalogowa kolekcji, Kolekcja)

Ten oryginalny przedmiot popularnie nazywano w Polsce „szatelenką” - od francuskiego słowa chatelaine (fr. kasztelanowa). Urządzenie to znane już było …