- Indeksy:
- alfabetyczny,
- chronologiczny,
- geograficzny,
- osobowy,
Religie i kościoły
- Błogosławiona Dorota z Mątowów, patronka Prus Błogosławiona Dorota (1347 – 1394), patronka Prus, w Polsce jest bardzo mało znana, głównie dlatego, że żyła na ziemiach od stuleci przynależących do Prus....Hanna Widacka
- Błogosławiony Stanisław Kazimierczyk Stanisław Kazimierczyk (1433 – 1489) należy do mniej znanych szerokiemu ogółowi błogosławionych polskich. Urodził się w Kazimierzu, wówczas jeszcze osobnym mieście pod Krakowem (od...Hanna Widacka
- Cudowny obraz w kościele tartakowskimTartaków, małe miasteczko w dawnym województwie bełskim na Ukrainie, w 2. połowie XVIII w. należał do rodu Potockich. Wojewoda kijowski Franciszek Salezy Potocki (zm. 1773)...Hanna Widacka
- Droga do liberalizacji postnych nakazówPost uważany przez chrześcijan za fundamentalny element praktyk religijnych, z czasem stał się bardziej nawykiem czy też mocno sankcjonowanym społecznie tabu, niż cnotą. Rozluźnienie obyczajów...Magdalena Spychaj
- Gospodarstwo plebańskie w Lachowie na początku XVIII w.Na początku XVIII w. parafia w miejscowości Lachowo była typowym gospodarstwem plebańskim na północnym Mazowszu. Pleban był tu nie tylko księdzem, wypełniającym posługi religijne, ale...źródło: Dariusz Główka, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 1989/2
- Jak Kozacy stali się podporą prawosławiaSzesnastowieczna Rzeczypospolita jawiła się jako raj i przytulisko dla wszelakiej maści heretyków i schizmatyków. Tolerancja religijna panująca na obszarach rządzonych przez polskich i litewskich Jagiellonów...źródło: Tomasz Bohun, "Mówią wieki", nr 12, 2008
- Jan III i protestanciKról Jan III Sobieski był przede wszystkim człowiekiem swojej epoki. Wielki wódz, potomek Żółkiewskiego i obrońca chrześcijaństwa był bardzo religijny. Mimo pewnej ostrożności w wydawaniu...Jarosław Dumanowski
- Jasna Góra w 1655 rokuW 1377 roku książę Władysław Opolczyk zdobył Bełz, z którego zabrał obraz Matki Boskiej. Według legendy miał go namalować św. Łukasz Ewangelista. Obraz został następnie...źródło: Marceli Kosman, "Mówią wieki", nr 5, 1965
- Kolor, światło i dźwięk w służbie kontrreformacjiW połowie XVI wieku ruch reformacyjny odnosił w Rzeczypospolitej spore sukcesy. Odpowiedzią Kościoła katolickiego były liczne przedsięwzięcia duszpasterskie, które zmierzały do odnowy w samym Kościele,...źródło: Janusz Tazbir, "Mówią wieki", nr 10, 1958
- Kościół a państwo. Z dziejów Polski u schyłku XVI i XVII wiekuW 1555 roku Rzeczpospolita przestała uiszczać opłaty na rzecz papiestwa, czyli tzw. świętopietrze. Dzięki ruchowi reformacyjnemu triumfowała więc zasada pełnej suwerenności państwowej. Podczas bezkrólewia, po...źródło: Janusz Tazbir, "Mówią wieki", nr 4, 1966
- Kościół a państwo. Z dziejów Polski u schyłku XVI i XVII wieku – ciąg dalszyNa przełomie XVI i XVII wieku przedstawiciele obozu kontrreformacyjnego poparli w Rzeczypospolitej działania zmierzające do wzmocnienia władzy monarszej. Król, dążąc do absolutum dominium, sprzyjał równocześnie...źródło: Janusz Tazbir, "Mówią wieki", Nr 5, 1966
- Ksieni Magdalena MortęskaMagdalena Mortęska (1554 – 1631), późniejsza ksieni klasztoru benedyktynek w Chełmnie i przełożona kongregacji benedyktynek polskich, już w wieku kilkunastu lat zapragnęła iść do klasztoru....Hanna Widacka
- List z tamtego świataNiemirycze należeli do najznamienitszych kresowych rodzin ariańskich. Na tę konfesję nawrócili się z prawosławia w XVII wieku za sprawą Stefana Niemirycza. To on zakładał na...źródło: Janusz Tazbir, "Mówią wieki", nr 5, 1976
- Matka Boska Berdyczowska W posiadaniu rodu Tyszkiewiczów od dawna znajdował się cudowny obraz Matki Boskiej, malowany na płótnie naklejonym na cyprysową deskę i będący wierną kopią rzymskiego...Hanna Widacka
- Matka Boska KalwaryjskaNa terenie wschodniego Podkarpacia, na południe od Przemyśla, w pięknej malowniczej okolicy leży Kalwaria Pacławska – okazały kościół z klasztorem i 43. kaplicami, rozsianymi po...Hanna Widacka
- Matka Boska Kodeńska Czwarty właściciel Kodnia, książę Mikołaj Sapieha (ok. 1581 – 1644), chorąży wielki litewski, potem wojewoda miński, a od 1642 r. kasztelan wileński – jak...Hanna Widacka
- Matka Boska Loretańska Sobieskich Po bitwie 1683 r., w ruinach spalonego przez Turków pałacu w okolicach Wiednia, hetman wielki koronny Stanisław Jabłonowski znalazł niewielki obraz olejny, malowany na...Hanna Widacka
- Matka Boska PoczajowskaPoczajów, miasto na Wołyniu położone na południowy zachód od Krzemieńca, zasłynęło wspaniałą cerkwią klasztorną – siedzibą protoarchimandrytów ojców bazylianów w Polsce, ale przede wszystkim, czczonym...Hanna Widacka
- Matka Boska Różańcowa z kościoła Dominikanów w Krakowie W bocznej kaplicy kościoła Dominikanów w Krakowie znajduje się cudowny obraz Matki Boskiej Różańcowej – kopia rzymskiego wizerunku Matki Boskiej Śnieżnej, datowany na koniec...Hanna Widacka
- Matka Boska SkorulskaW maju 1685 roku, w drukarni akademii wileńskiej, ukazało się dzieło Stanisława Paszkiewicza Quatuor Decades Problematum, zawierające na odwrocie karty tytułowej miedzioryt, sygnowany inicjałami A....Hanna Widacka
- Matka Boska SokalskaW kościele bernardynów w Sokalu do 1843 r. znajdował się cudowny obraz Matki Boskiej Pocieszenia, którego historię – jak zanotował skrupulatnie Edward Rastawiecki (1857) –...Hanna Widacka
- Matka Boska TrockaCudowny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, znajdujący się po dzień dzisiejszy w kościele Nawiedzenia NMPanny w Trokach na Pojezierzu Wileńskim, podobnie jak i zakorzenienie się...Hanna Widacka
- Poprzednicy „Wieku Oświecenia”W XVII wieku w kręgach kościelnych kierunek religijny zwany socynianizmem lub unitaryzmem prześladowano wszędzie, gdzie się pojawił. Tępiono jak zarazę jego naczelne zasady – racjonalizm...źródło: Zbigniew Ogonowski, "Mówią wieki", nr 4, 1958
- Post protestancki, czyli jak wyjednać przychylność bożąPolscy protestanci kierowali się odmiennymi regułami dotyczącymi postów, aniżeli katolicy. Stosowali powszechnie tzw. post naturalny, czyli pełny, interpretowany jako przyjmowanie tylko jednego posiłku dziennie, zazwyczaj...Magdalena Spychaj
- Prawem i lewem na WołyniuUnia zawarta, na synodzie w Brześciu Litewskim, między biskupami prawosławnymi a kościołem katolickim w 1595 roku, a ogłoszona w roku następnym, miała doprowadzić do zespolenia...źródło: Karol Mazur, "Mówią wieki", nr 10, 1999
- Rola biskupów warmińskich w życiu politycznym Rzeczypospolitej XVII i XVIII wiekuWarmia została włączona do Polski w 1466 roku na mocy ustaleń drugiego pokoju toruńskiego. Od 1508 roku biskup warmiński był prezesem Prus Królewskich, od 1569...źródło: Stanisław Achremczyk, "Mówią wieki", nr 10, 1980
- Stolica polskich ArianRaków, niewielkie miasteczko niedaleko Opatowa na ziemi sandomierskiej, założył kasztelan żarnowski, późniejszy wojewoda podolski Jan Sienieński w 1569 roku. Stało się ono znane dzięki zamieszkującym...źródło: Janusz Tazbir, "Mówią wieki", nr 5, 1969
- Święta księżna Kinga przed Madonną Kunegunda, znana w Polsce jako Kinga (1234 – 1292), królewna węgierska z dynastii Arpadów, w wyniku zawiłych dynastycznych porozumień, w 1239 r., licząc lat...Hanna Widacka
- Święty Kazimierz królewicz Jeden jest tylko święty o tym imieniu – Kazimierz z dynastii Jagiellonów (1458 – 1484), drugi z kolei spośród sześciu synów króla Kazimierza Jagiellończyka...Hanna Widacka
- Tumult toruński z 1724 rokuWydarzenia, jakie miały miejsce w Toruniu w 1724 roku daleko wykraczały poza mury miasta. Ich echa odbiły się nie tylko w kraju, ale w wielu...źródło: Michał Targowski, "Mówią wieki", nr 2, 2006
- Ustawa, która gwarantowała tolerancjęW 1573 roku szlachta i magnateria polska i litewska uchwaliła konfederację warszawską. Pośród wielu postanowień, mających zapewnić spokój publiczny podczas pierwszego bezkrólewia, akt ten zawierał...źródło: Janusz Tazbir, "Mówią wieki", nr 5, 1973
- Z dziejów „starożytnej religii greckiej” w dawnej RzeczpospolitejLata przed zawarciem unii brzeskiej były dla Cerkwi w Polsce czasem kryzysu: reformacja szerzyła się wśród wiernych, a biskupi prawosławni wciąż nie mieli prawa zasiadać...źródło: Bogumił Grott, "Mówią wieki", nr 11, 1976
- Zgoda sandomierskaDziejom reformacji niemal od początku towarzyszyła silna rywalizacja pomiędzy różnymi odłamami protestantyzmu. Z chwilą, gdy któryś z nich uzyskiwał status panującego, rozpoczynało się prześladowanie zarówno...źródło: Janusz Tazbir, "Mówią wieki", nr 9, 1970
- „Burzyciele” państwa i ustrojuBracia Polscy zwani arianami wyodrębnili się z obozu reformacji szlacheckiej w latach 60. XVI wieku. Przedstawiciele tego kierunku głosili radykalne poglądy religijne. Zlikwidowali wiele obrzędów,...źródło: Janusz Tazbir, "Mówią wieki", nr 4, 1958