- Indeksy:
- alfabetyczny,
- chronologiczny,
- geograficzny,
- osobowy,
Gospodarka i handel
- Artificium naviumstructorum, czyli o cechu szkutniczym w Kazimierzu nad Wisłą w XVII i XVIII w. W pierwszej połowie XVII w. Kazimierz nad Wisłą odgrywał znaczącą rolę w spławie wiślanym. Po zniszczeniach połowy XVII i początku XVIII w. oraz...źródło: Józef Kus, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 1984/1
- Cenzura listów podczas Insurekcji Kościuszkowskiej Ja NN. przysięgam Panu Bogu w Trójcy Świętej Jedynemu, iż w danem mi powierzeniu przeglądania listów i ekspedycyi, podejrzane i interesujące listy, powstaniu narodu naszego...Rafał Zgorzelski
- Co nieco o cechu browarników i produkcji piwa w dawnym ElbląguW XVI i w XVII w. cech browarników (niem. Maltzenbräuer) istniejący w Starym Mieście Elblągu zrzeszał przedsiębiorców finansujących i organizujących produkcję piwa, którzy zatrudniali piwowarów...źródło: Andrzej Klonder, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 1980/2
- Czy w XVI-wiecznej Polsce istniały normy dotyczące wymiarów cegieł?Na pytanie postawione w tytule nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Z tego okresu bowiem znane są dziś tylko dwa zarządzenia ustalające rozmiary cegieł. Dotyczą one wyłącznie...źródło: Andrzej Wyrobisz, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 1972/1
- Czy w XVIII-wiecznym Poznaniu byli uczciwi piwowarowie?Wydaje się, że większość ówczesnych piwowarów poznańskich „nie grzeszyła” prawowitością. Ich poczynaniami kierowała chęć zysku – osiągnięcie maksymalnych dochodów przy jak najmniejszych kosztach. Byli oni...źródło: Bogusław Więcławski, Kwart. Hist. Kult. Materialnej 1982/3-4
- Czym był łokieć prętowy? W dawnej Rzeczypospolitej stosowano wiele rozmaitych miar i wag. Własne, odrębne systemy posiadało nawet każde większe miasto. Także XVI-wieczny Kalisz nie był pod tym względem...źródło: Witold Maisel, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 1969/2
- Dawne rzemiosła skórzane Rzemiosła skórzane funkcjonujące w dawnej Rzeczypospolitej można podzielić na trzy grupy specjalizacji: rzemiosła zajmujące się pierwotną obróbką skóry; wytwarzające obuwie, odzież i galanterię skórzaną; oraz...źródło: Maurycy Horn, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 1972/1
- Fantazja XVIII-wiecznych ogrodnikówDomorośli ogrodnicy zajmując się swymi przydomowymi grządkami wykorzystywali wiedzę zdobytą od swoich przodków lub sięgali do wydawanych drukiem poradników. Obserwując przyrodę poznawali specyfikę kolejnych pór...Aleksandra Kleśta-Nawrocka
- Folwark szlacheckiNa krajobraz wiejski Rzeczypospolitej oprócz wsi chłopskich składały się przede wszystkim folwarki szlacheckie. Kmieć przywiązany był do ziemi, na której mieszkał, a zyski z jego...źródło: Andrzej Wyczański, "Mówią wieki", nr 10, 1964
- Gdańskie oferty nieruchomości w drugiej połowie XVIII w.W ciągu jednego roku (1775) w Gdańsku, na łamach tamtejszej gazety ogłoszeniowej, zaoferowano do sprzedania kilkadziesiąt domów. Blisko dwieście ogłoszeń dotyczyło możliwości wynajęcia nie tylko...źródło: Ewa Barylewska-Szymańska, Kwart. Hist. Kult. Materialnej 2003/1
- Historia „holenderskiego” winaW XVII i XVIII wieku handel morski, szczególnie dla wina, nie odbywał się w komfortowych warunkach. Problemy z konserwacją trunków i trudy podróży sprawiały, że...Dorota Lewandowska
- Hodowla ryb na ziemiach polskich w XVI-XVIII wiekuRyby morskie z pewnością nie były w stanie zaspokoić głodu całej Europy. Im dalej od wybrzeży w stronę Europy Wschodniej, tym więcej spotykało się ryb...Magdalena Spychaj
- Jak wyglądał handel wołami na początku XVII w.?W XVII-wiecznej Rzeczypospolitej do towarów będących przedmiotem masowego handlu należały m.in. produkty gospodarki hodowlanej, tzn. bydło rogate, głównie woły. Zwierzęta te pędzono lądem, tak zwanymi...Źródło: Honorata Obuchowska-Pysiowa, Kwart. Hist. Kult. Materialnej 1973/3
- Jak zawierano kontrakty zbożowe w Gdańsku w pierwszej połowie XVII stulecia W pierwszej połowie XVII w. zboże było najważniejszym artykułem eksportowanym z Polski na Zachód. Większość tego towaru wywożono przez port w Gdańsku. Stosowane ówcześnie sposoby...źródło: Maria Bogucka, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 1969/4
- Jana Fryderyka Knispla spory z pocztą stanisławowskąNa pocztowej mapie Rzeczypospolitej w okresie panowania Stanisława Augusta wyjątkową rolę zajmowała Warszawa, w której znajdowała się nie tylko siedziba dyrekcji generalnej poczty, lecz również...Rafał Zgorzelski
- Jana Kazimierza zabiegi o reformę pocztyPanowanie Jan Kazimierza Wazy było napiętnowane pasmem klęsk i niepowodzeń, jakie dotknęły Rzeczpospolitą. Walki z Kozakami, potop szwedzki oraz wojny z Rosją spowodowały zniszczenie kraju,...Rafał Zgorzelski
- Kamienie węgielne poczty za Władysława IV Syn Zygmunta III Wazy, następca tronu Władysław IV był wielbicielem muzyki i mecenasem, choć najczęściej kojarzony bywa z planowaną i nie zrealizowaną ostatecznie wyprawą do...Rafał Zgorzelski
- Kariera ziemniakaHiszpanie przywieźli ziemniaki z Ameryki do Europy w trzecim ćwierćwieczu XVI stulecia. Nowa roślina szybko rozprzestrzeniła się po starym kontynencie. W Wiedniu była już znana...źródło: Bohdan Baranowski, "Mówią wieki", nr 7, 1960
- Kulisy działania pocztyUrzędnicy dawnej poczty byli ściśle związani z pocztamtem, to jest urzędem pocztowym, w którym realizowali swoje zadania służbowe. Pocztamt był dla nich zarówno miejscem pracy,...Rafał Zgorzelski
- Literatura staropolska o rzemieślnikach Wśród licznych staropolskich utworów literackich niewiele jest takich, które dotyczą wytwórczości rzemieślniczej – osób rzemieślników i ich pracy. Generalnie tematykę tę pomijano. Autorami...źródło: Andrzej Wyrobisz, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 1983/1
- Między Dreznem a Warszawą; rola Augusta II w rozwoju pocztyAugust II słynął z zamiłowania do bogactw, przepychu i pięknych kobiet. Uwielbiał biesiady i polowania, w trakcie których mógł chwalić się swoją niespotykaną siłę fizyczną,...Rafał Zgorzelski
- Misje handlowe domu szampana Clicquot w Polsce na przełomie XVIII i XIX wiekuW XVIII wieku w Polsce modny był nie tylko język francuski. Do dobrego tonu należało również odbycie podróży do Paryża, posiadanie francuskiej galanterii oraz raczenie...Dorota Lewandowska
- O rybach i rybnikach, czyli rozważania Jana DubrawiuszaTo, jakie gatunki ryb trafiały na stoły szlacheckie zależało od wielu czynników. Do najważniejszych z nich należały rozwój rybołówstwa morskiego, a przede wszystkim posiadanie licznych...Magdalena Spychaj
- O transporcie Wisłą do Gdańska w XVIII stuleciu.„W Gdańsku od towaru kładzenia” - taki zapis figuruje wśród spisu wydatków sternika prowadzącego statek, należący do imć pana Noske z Torunia, w 1766 roku....żródło: Jerzy Dygdała, Kwartalnik Historii Kultury Mataterialnej 2007/1
- Obyczaje w cechach skórniczych w XVI – XVIII wiekuW dawnej Polsce istniało wiele zawodów, polegających na obróbce skór zwierzęcych: garbarze wyprawiali grube skóry bydlęce, a rymarze wyrabiali z nich uprząż i pasy. Miękkie...źródło: Irena Turnau, "Mówia wieki", nr 1, 1976
- Ogrody warzywne szlachty wielkopolskiejW XVI-XVIII w. ogrody warzywne zakładane były przez szlachtę na terenie należących do niej folwarków. W latach 1580-1655 w Wielkopolsce w dobrach drobnej i średniej...Źródło: Marcin Kamler, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 1973/3
- Pieczęć pocztowa, czyli znaczek Poczta kojarzy się najczęściej z umieszczoną w jej godle trąbką, listami, kopertami, kartkami oraz przede wszystkim znaczkami pocztowymi. To właśnie znaczki, obok trąbki, stanowią niejako...Rafał Zgorzelski
- Plany reformy pocztowej Zygmunta III Wazy Zygmunt III Waza był hojnym mecenasem artystów, choć w historiografii najczęściej zwraca się uwagę na jego zaangażowanie w wojny ze Szwecją i Rosją, silne związki...Rafał Zgorzelski
- Poczta polska czy saska?W historiografii czasy saskie są przedstawiane najczęściej jako okres chaosu oraz postępującego upadku Rzeczypospolitej. Z jednej strony jako czas burzliwych wojen, a z drugiej wewnętrznych...Rafał Zgorzelski
- Pocztowe porządki króla Jana III SobieskiegoPostać wielkiego króla Jana III budzi wiele pozytywnych emocji. Ten wszechstronnie wykształcony władca, wielbiciel książek, mecenas kultury, nauki i sztuki należy bez wątpienia do grona...Rafał Zgorzelski
- Pocztowe rekrutacje Obsadzanie różnego rodzaju stanowisk, zwłaszcza przynoszących zyski, zawsze budziło wiele emocji. Te uczucia towarzyszyły również obsadzie pocztowych funkcji urzędniczych w nowożytnej Rzeczypospolitej. Sejmiki wojewódzkie oraz rady miejskie...Rafał Zgorzelski
- Polska, czyli włoska. Geneza i rozwój regularnej komunikacji pocztowej w PolscePoczątki regularnej komunikacji pocztowej sięgają czasów panowania Zygmunta Augusta. Po śmierci swej matki, królowej Bony Sforza, władca ten uruchomił stałe połączenie między Krakowem i Wenecją...Rafał Zgorzelski
- Przywilej niepołomicki Stefana Batorego (29 stycznia 1583 roku)Stefan Batory znany jest przede wszystkim z wojennego kunsztu oraz kapitalnej kampanii przeciwko Moskwie w latach 1577 – 1582. Znakomite zwycięstwa zakończone tryumfalnym zdobyciem Pskowa...Rafał Zgorzelski
- Przywileje urzędników pocztowych w dawnej PolscePoczta i jej urzędnicy cieszyli się w dawnej Rzeczypospolitej dużym uznaniem i szacunkiem. Piastowanie stanowisk urzędniczych niosło ze sobą nie tylko masę zadań i ciężką...Rafał Zgorzelski
- Rola Gdańska w handlu winem francuskim w XVIII wiekuW XVIII wieku produkty francuskie docierały do Polski dzięki holenderskiemu pośrednictwu. Trudne warunki panujące na Bałtyku – srogie zimy, mrozy uniemożliwiające podróż, nie były przeszkodą...Dorota Lewandowska
- Spod mazowieckiej strzechyW Rzeczypospolitej szlacheckiej chłopi stanowili około 70% ludności Mazowsza. Liczba ta ulegała nieznacznym wahaniom na przestrzeni wieków. Wśród chłopów 50% stanowili kmiecie, 15% małorolni i...źródło: Irena Gieysztorowa, "Mówią wieki", nr 10, 1965
- Staropolska literatura o rzemiośle i rzemieślnikachStaropolscy literaci rzadko zajmowali się tematyką miejską, a zwłaszcza rzemieślniczą. Jest to poniekąd zrozumiałe, ponieważ literatura była tworzona na potrzeby konkretnego szlacheckiego odbiorcy, hołdującemu ziemiańskiemu...źródło: Andrzej Wyrobisz, "Mówia wieki", nr 9, 1981
- Szlachecka winnica, czyli jak uprawiać winorośl w RzeczypospolitejKraj płaski, wszystko płaskie, niebo zawsze groźne,Wiosna chłodna , gorące lato, zimy mroźneCzynia ludzi i konia, planty niedośpiałe,I dlatego buraki i kapusty małe;Wina wcale tu...Dorota Lewandowska
- Transport rzeczny na Bugu w XVI i XVII wieku Aż do powstania kolei żelaznych spławne rzeki były zasadniczymi szlakami komunikacyjnymi. Umożliwiały transport przede wszystkim przedmiotów o dużej wadze i objętości, np. zboża,...źródło: Andrzej Wyrobisz, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 1984/4
- Trudne pocztowe sąsiedztwo W XVII i XVIII wieku poczta polska borykała się z wieloma problemami. Nienajlepszej jakości drogi i szlaki komunikacyjne, zmurszałe mosty, przeprawy i zarośnięte groble utrudniały...Rafał Zgorzelski
- Udział Żydów chełmskich w handlu w drugiej połowie XVI w. Kupcy żydowscy odgrywali istotną rolę w handlu staropolskim. W drugiej połowie XVI wieku ożywioną działalność na tym polu przejawiali m. in. Żydzi chełmińscy. Na podstawie...źródło: Andrzej Gruszka, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 2009/1
- Użytkowanie Puszczy Białowieskiej w drugiej połowie XVII w.W czasie swojego panowania Jan III Sobieski podpisał m. in. dwa dokumenty dotyczące użytkowania zasobów leśnych Puszczy Białowieskiej między rokiem 1675 a 1682. Świadczą one...źródło: B. Jędrzejewska, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 2004/3
- W Węgrzech się wino rodzi, a w Polsce umieraPrzysłowie to może świadczyć o popularności wina węgierskiego w dawnej Polsce i o strukturze w handlu tym towarem między obu państwami. Wino z Węgier zwane...źródło: Z. Guldon, L. Stępkowski, Kwart. Hist. Kult. Materialnej 1986/4
- Wszystkie drogi prowadzą na Węgry. Handel winem węgierskim w XVI-XVII wiekuSławne jest przysłowie, że Polak i Węgier to dwa bratanki. W podróż do swych węgierskich braci często udawali się mieszkańcy południowej Polski. Głównym celem podróży...Dorota Lewandowska
- Z królewskiego mincerza na hetmańskiego fałszerzaMennica we Lwowie została uruchomiona naprędce w latach potopu, aby produkowała pieniądze na wojenne potrzeby. Jej wyroby bywały określane jako najbrzydsze monety Jana Kazimierza. Również...źródło: Andrzej Mikołajczyk, "Mówią mwieki", nr 1, 1981
- Związki stanisławowskiej poczty z policją Celem reform podjętych w stanisławowskiej Rzeczypospolitej było zorganizowanie sprawnej administracji państwa. Wymagało to wielu zabiegów. Na Sejmie Wielkim w 1791 roku uchwalono konstytucję, która powoływała...Rafał Zgorzelski
- „Marmur telko łamią na potrzebę J[ego]K[rólewskiej]M[ości] i ozdobę kościołów i zamków [...]”, czyli o marmurach z KielecczyznyO dawnej eksploatacji surowców kamiennych w regionie świętokrzyskim donoszą rozmaite źródła pisane (jak powyższy cytat), zaś jej materialnym świadectwem są zachowane zabytki – elementy architektoniczne...źródło: Zenon Guldon, Waldemar Kowalski, Kwart. Hist. Kult. Mat. 1984/4
- „My zdunowie i garncarze Miasteczka Jego Kró[lewskiej] Mości […] Potylicza […]", czyli o potylickim ośrodku garncarskimPotylicz – obecnie wieś na terenie Ukrainy, w Rzeczypospolitej przedrozbiorowej było to miasto leżące w południowo-wschodniej części woj. bełskiego, w starostwie lubaczowskim. Zamieszkiwała je głównie...źródło: Stanisław Franciszek Gajerski, Kwart. Hist. Kult. Mat. 1972/3
- „O krowy holenderskie pilno się staram...” Tak pisał w swoim liście z 14 czerwca 1625 r. Krzysztof Skrobowicz, zarządzający majątkiem Krzysztofa II Radziwiłła w Birżach. „Krowy holenderskie”, czyli bydło powszechnie u...Źródło: Krzysztof Wolski, Henryk Wisner, Kwart. Hist. Kult. Mat. 1969/1