- Indeksy:
- alfabetyczny,
- chronologiczny,
- geograficzny,
- osobowy,
Opowieści i legendy
- Adam Adamandy Kochański, nadworny matematyk Jana III SobieskiegoWszechstronne zainteresowania jezuity Adama Amandego Kochańskiego herbu Lubicz (1631 – 1700) zdecydowanie przekraczały swym zasięgiem ramy, w jakich zamykała się ówczesna wiedza w zakresie nauk...Hanna Widacka
- Ambasador de Polignac, opat BonportuOdwołując z Warszawy swego ambsadora d’Esnevala, Ludwik XIV starannie wytypował jego następcę i tym razem nie mógł wybrać lepiej. Okazał się nim Melchior de Polignac...Hanna Widacka
- Andrzej Chryzostom Załuski, kanclerz królowej Urodzony na Warmii Andrzej (Jędrzej) Chryzostom Załuski (ok. 1648 – 1711), przyszły kanclerz wielki koronny, kaznodzieja i pisarz, odebrał – jako uzdolniony siostrzeniec prymasa Olszowskiego...Hanna Widacka
- Anetka Potocka – kolejna pani na Wilanowie Anna Maria Ewa Apolonia Tyszkiewiczówna przyszła na świat w Warszawie 26 marca 1779 r. i pozostała jedynym dzieckiem swoich rodziców – hetmana polnego, a później...Hanna Widacka
- Antoni Stanisław Szczuka, zaufany sekretarz Jana III Sobieskiego Antoni Stanisław Szczuka herbu Grabie (1654 – 1710), „mąż w swoim czasie znakomity, staropolskiej cnoty, pan na Szczuczynie i Radzyniu” (Orgelbrand), znany z prawości...Hanna Widacka
- Apoteoza herbu Sobieskich - Janina Wśród niezliczonych druków panegirycznych, poświęconych królewskiemu domowi Sobieskich, poczesne miejsce zajmuje dzieło poety Wojciecha Stanisława Chrościńskiego Clypaeus Serenissimi Joannis Tertii, Regis Poloniarum, wydane w...Hanna Widacka
- Astrea i Celadon czyli listy Jana Sobieskiego i MarysieńkiW sierpniu i wrześniu 1661 r. chorąży wielki koronny Jan Sobieski namiętnie pożerał francuskie romanse. Z największym przejęciem zaczytywał się w Astrei, cieszącym się wielkim...Hanna Widacka
- Astronom gdański Jan HeweliuszSkala zainteresowań Jana Heweliusza (1611 – 1687), wywodzącego się z gdańskiej rodziny Hewelke (Hovelke, Höfelke), była zaiste imponująca. Syn miejscowego piwowara i sam piwowar, a...Hanna Widacka
- Atanazy Miączyński, przyjaciel domu Sobieskich Atanazy Walenty Miączyński herbu Suchekomnaty (1639 – 1723), podskarbi nadworny koronny, wojewoda wołyński i pułkownik, należał nie tylko do najwybitniejszych oficerów Jana III Sobieskiego, lecz...Hanna Widacka
- August Potocki, właściciel WilanowaAugust Potocki (1806 – 1867), starszy syn Aleksandra i Anny z Tyszkiewiczów, wnuk Stanisława Kostki, z działów rodzinnych otrzymał klucz wilanowski, dobra międzyrzeckie oraz inne...Hanna Widacka
- Augustyn Wincenty Locci, twórca pałacu w WilanowieFranciszkowi Paulinowi Dalerac, francuskiemu dworzaninowi Jana III Sobieskiego i Marii Kazimiery, przebywającemu w Polsce kilkanaście lat (z przerwami), nowa podwarszawska rezydencja monarchy jakoś nie przypadła...Hanna Widacka
- Awantura o portret królowejJesienią 1696 r., już po śmierci Jana III Sobieskiego, znakomite dotąd stosunki królowej Marii Kazimiery z ambasadorem Francji, Melchiorem de Polignacem, opatem Bonportu, pogorszyły się...Hanna Widacka
- Awantury Jerzego KrasickiegoDwóch braci Krasickich żyło w pierwszej połowie XVII wieku, jednak ich losy toczyły się zupełnie innymi torami. Marcin był sprawnym i zasłużonym politykiem, Jerzy zaś...źródło: Jacek Komuda, "Mówią wieki", nr 11, 2000
- Bawarskie marcowe piwo w Warszawie 26 marca 1839 r. w kamienicy Piotrowskiego (dawniej Rösslera), przy zbiegu ulic Senatorskiej i Krakowskiego Przedmieścia pod numerem 451, w Warszawie otwarto nową...Hanna Widacka
- Bazyliszek Bazyliszek, należący do zwierząt legendarnych, był stworzeniem złowrogim i budzącym lęk. Przedstawiano go, według średniowiecznych bestiariuszy, jako hybrydę o ciele i głowie koguta z...Hanna Widacka
- Biblioteka Wilanowska Adam hrabia Branicki, właściciel Wilanowa, aktem notarialnym, spisanym w Warszawie 15 kwietnia 1932 r., ofiarował „Państwu Polskiemu do dyspozycji Pana Prezydenta Rzeczypospolitej” Bibliotekę Wilanowską...Hanna Widacka
- Bitwa pod Chocimiem W dniach 10–11 listopada 1673 r. została stoczona pod Chocimiem bitwa między armią polsko – litewską a wojskami tureckimi. Pogoda była wtedy przejmująco...Hanna Widacka
- Bitwa pod Kircholmem 1605W trakcie wojny polsko–szwedzkiej o Inflanty Karol IX, przygotowując się do oblężenia Rygi, postanowił zaskoczyć i zniszczyć stojącą pod KircholmemJana Karola Chodkiewicza, zwanego „Herkulesem litewskim”,...Hanna Widacka
- Bitwa pod Wiedniem Wiktoria Wiedeńska, odniesiona 12 września 1683 r., należy do wyjątkowych w historii Polski i Europy, ponieważ stała się wówczas pierwszym i największym zwycięstwem nad potęgą...Hanna Widacka
- Brzydka WazównaPrzejeżdżający przez Europę w 1652 r. włoski podróżnik Giacomo Fantuzzi (w Polsce spędził siedem lat) odwiedził 14 września miasto Neuburg, w którym zwiedzał tamtejszy kościół...Hanna Widacka
- Budżet Trembeckiego na rok 1782Stanisław Trembecki (1737 lub 1739–1812), uczestnik i ozdoba słynnych obiadów czwartkowych z racji swego wykształcenia i talentu, był postacią zdecydowanie kontrowersyjną. Profesor Ignacy Chrzanowski określił...Hanna Widacka
- Casanova w Polsce Jedna z najbarwniejszych postaci swoich czasów, Giovanni Giacomo Casanova de Seingalt, najczęściej nazywany krótko Casanovą, zasłynął przede wszystkim dzięki swoim miłosnym podbojom, których opisy znajdziemy...Dorota Lewandowska
- Charles de La Haye – rytownik SobieskichCharles (Carl) de La Haye, miedziorytnik francuski urodzony w Fontainebleau w 1641 r., po przejściowym pobycie w Rzymie i Florencji, pojawił się w Gdańsku ok....Hanna Widacka
- Człowiek – niedźwiedź z puszcz litewskichW pierwszym tomie dzieła Bernarda O’Connora (ok. 1666 – 1698) pt. The History of Poland (London 1698), zawierającym opis geograficzny Wielkiego Księstwa Litewskiego, znalazła się...Hanna Widacka
- Dawna sypialnia Jana III Sobieskiego w zamku w Podhorcach Zamek w Podhorcach, wzniesiony w latach 1635 – 1640, kosztem hetmana Stanisława Koniecpolskiego, został podarowany w 1682 r. przez Aleksandra Koniecpolskiego królewiczowi Jakubowi...Hanna Widacka
- Dworek myśliwski Jana III Sobieskiego w JaworowieJaworów – miasto leżące nad rzeką Szkło, niecałe 50 km na północny zachód od Lwowa – wchodziło w skład ziemskich dóbr Sobieskich na Rusi Czerwonej....Hanna Widacka
- Dzień Trzeci Maja Roku 1791 Konstytucja 3 Maja, będąca tylko ogólnym zarysem ustroju państwa i wymagająca szczegółowego opisu zespołu władz centralnych, tylko pozornie była aprobowana przez cały naród. W rzeczywistości...Hanna Widacka
- Ekslibris biblioteki Radziwiłłów w Nieświeżu Biblioteka książąt Radziwiłłów w Nieświeżu, ongiś największa biblioteka prywatna w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, powstała w XVI stuleciu, staraniem braci Radziwiłłów – Mikołaja Krzysztofa „Sierotki”...Hanna Widacka
- Elekcja księcia „Gaweńskiego” Wszystkie wolne elekcje w Polsce stanowiły swego rodzaju wielki targ władców, na którym oni – kupowani przez szlachecką rzeszę – licytowali się w najhojniejszych...Hanna Widacka
- Epistolografia królowej Marii KazimieryDobrą znajomość języka polskiego „mała d’ Arquien” - z urodzenia Francuzka, nazwana podobno przez polskie dworki Marysieńką - zawdzięczała niewątpliwie pobytowi i wychowaniu na warszawskim...Hanna Widacka
- Epitafium Jana z Ujazdu„Roku Pańskiego tysiącznego czterech setnego pięćdziesiątego, w pierwszą sobotę po Św. Janie Chrzcicielu zmarł szlachetny pan Jan z Ujazdu, módlcie się za niego, amen” –...Hanna Widacka
- Fajerwerki w Gdańsku z okazji koronacji Jana IIIGdańsk zawsze szybko reagował na wszelkie ważniejsze wydarzenia, związane z osobą Jana Sobieskiego. Tak też stało się w przypadku koronacji Jana III i Marii Kazimiery....Hanna Widacka
- Fajka króla StanisławaStanisław Leszczyński nie miał szczęścia do polskiej korony. Otrzymał ją najpierw z woli szwedzkiego protektora Karola XII, by utracić po klęsce Szwedów pod Połtawą. Wymykając...źródło: Wiesław Chełmniak, "Mówią wieki", nr 6, 2005
- Fatalny naszyjnik Gertrudy KomorowskiejPorwanie, z potem starannie skrywane morderstwo Gertrudy Komorowskiej, młodziutkiej, a w dodatku brzemiennej małżonki Stanisława Szczęsnego Potockiego (podówczas starosty bełskiego), dokonane mroźną nocą z 13...Hanna Widacka
- Feliks Boroń – ostatni „rycerz jerozolimski”Polacy zawsze lubili pielgrzymować – z wielu powodów : a to z chęci ekspiacji za popełnione grzechy, a to z wdzięczności za doznane dobrodziejstwa, a...Hanna Widacka
- Finis Poloniae! Kościuszko w niewoliBitwa maciejowicka, stoczona 10 października 1794 r., o godzinie 13 dobiegała tragicznego końca. Polacy stracili cztery tysiące ludzi, Rosjanie o połowę mniej. Do niewoli rosyjskiej...Hanna Widacka
- François Desportes, nadworny malarz SobieskichPobyt w Warszawie francuskiego malarza zwierząt i polowań, François Desportesa (1661 – 1743), trwał niespełna dwa lata (1695 – 1696), lecz w zupełności wystarczył, aby...Hanna Widacka
- Henryk Lubomirski – wychowanek księżnej marszałkowej Henryk Lubomirski (1777 – 1850), syn kasztelana kijowskiego Józefa i Ludwiki z Sosnowskich (dawnej wielkiej miłości Tadeusza Kościuszki), był wyjątkowo pięknym dzieckiem. Tak pięknym, że...Hanna Widacka
- Herb Janina SobieskichW roku 1693 w Krakowie, w drukarni Mikołaja Aleksandra Schedla „Ordynaryinego J. K. Mości Typografa”, ukazało się dzieło o treści religijnej Vincenza Bruna zatytułowane Skarbnica...Hanna Widacka
- Herb królowej Marii KazimieryMaria Kazimiera de la Grange d’ Arquien, primo voto Zamoyska, secundo voto Sobieska – hetmanowa wielka koronna i późniejsza polska królowa, pochodziła z rodu wprawdzie...Hanna Widacka
- Herb Macieja StrubiczaNie wiadomo, czy kiedykolwiek powstał ani czy zachował się jakiś wizerunek Macieja Strubicza (ok. 1530 – 1604), sekretarza i kartografa króla Stefana Batorego, autora szeregu...Hanna Widacka
- Hetman Sobieski pod ChocimiemStająca do bitwy z Turkami w listopadzie 1673 r. armia polska była nie tylko „bardzo dobrze uzbrojona i odziana” (wedle relacji rezydenta angielskiego w Gdańsku),...Hanna Widacka
- Hierosinek serdeczny na bialskim zamkuHieronim Florian Radziwiłł (1715 – 1760), młodszy brat Michała Kazimierza „Rybeńki”, chrześniak królewicza Jakuba Ludwika Sobieskiego i jego małżonki Jadwigi Elżbiety, podczaszy i chorąży wielki...Hanna Widacka
- Hrabia Starhemberg, obrońca WiedniaHrabia Ernest Rüdiger von Starhemberg (1635 – 1701), generał – feldmarszałek austriacki przeszedł do historii głównie jako komendant i obrońca Wiednia, obleganego przez Turków od...Hanna Widacka
- Hrabia – chemik, literat i kolekcjonerNieprzeciętna osobowość hrabiego Aleksandra Chodkiewicza (1776 – 1838), o niebo przerastająca ludzi mu współczesnych, nigdy nie została przez nich właściwie oceniona i doceniona. Ten jasnowłosy...Hanna Widacka
- Hrabina Augustowa Aleksandra Potocka, zwana Aleksandryną (1818 – 1892), urodziła się w Petersburgu jako jedyne dziecko Stanisława Septyma (syna Stanisława Szczęsnego), tajnego radcy, senatora i wielkiego ochmistrza...Hanna Widacka
- Ignacy Potocki – brat Stanisława KostkiMarszałek nadworny litewski Ignacy Potocki (1750 – 1809), starszy brat Stanisława Kostki, należał do bardziej udanych synów Eustachego, cześnika koronnego i generała artylerii. W młodości...Hanna Widacka
- Iluminacja ratusza na Starym Mieście w WarszawieW początkach stycznia 1790 r. ukazała się w sprzedaży – jak donosiła „Gazeta Warszawska” (suplement do nr 3 z dnia 9 stycznia) – rycina, zatytułowana...Hanna Widacka
- Intrygujący zakup Stanisława Józefa OchockiegoO Stanisławie Józefie Ochockim herbu Ostoja, urodzonym w latach 1766–1768, a zmarłym 22 sierpnia 1848 r., nie da się zbyt wiele powiedzieć. Wiadomo, że był...Hanna Widacka
- Iwan Bohun - szkic do portretuPułkownik kozacki Iwan Bohun przeszedł do świadomości przeciętnego Polaka, jako jeden z bohaterów powieści „Ogniem i mieczem”. Henryk Sienkiewicz zmienił mu jednak imię na Jurko...źródło: Tomasz Bohun, "Mówią wieki", nr 10, 1999
- Jacek nad JackamiOlbrzymim problemem dawnej Rzeczypospolitej była egzekucja wyroków sądowych. Daleka była droga od dekretu do jego realizacji. Niezwykle słaby aparat administracyjny państwa polsko-litewskiego nie był w...źródło: Jacek Komuda, "Mówią wieki", nr 10, 2000
- Jakub Ludwik Sobieski, książę na OławiePierworodny hetmana wielkiego Jana Sobieskiego i Marii Kazimiery de la Grange d’ Arquien przyszedł na świat w Paryżu 2 listopada 1667 r. Zdrowe i tłuste...Hanna Widacka
- Jakub Sobieski, ojciec króla Jakub Sobieski (1590 – 1646), najmłodsze dziecko Marka, chorążego nadwornego, wywodził się ze średniozamożnej szlachty. Nic nie wiadomo o miejscu jego urodzenia i dzieciństwie. Po...Hanna Widacka
- Jan III Sobieski i bluźniercaW znajdującym się w zbiorach Biblioteki Narodowej XVIII-wiecznym łacińskim kalendarzu na rok 1759 oprócz informacji astronomicznych i astrologicznych są też się wiadomości historyczne. Drugą część kalendarza...Barbara Milewska-Waźbińska
- Jan III Sobieski sadzący drzewa w WilanowieJan III Sobieski, będąc hetmanem i marszałkiem, a później królem, nie przestał się interesować najdrobniejszymi szczegółami, dotyczącymi gospodarki w jego licznych dobrach (nie trzeba dodawać,...Hanna Widacka
- Jerzy Franciszek Kulczycki – założyciel pierwszej kawiarni w WiedniuJerzy Franciszek Kulczycki (właściwie Kolczycki lub Kólczycki, ok. 1640 – 1694), tłumacz języka tureckiego i dragoman Kompanii Handlu Wschodniego, zapisał się w dziejach polskich i...Hanna Widacka
- Jerzy Kazimierz Woynarowski – opiekun Adama Mikołaja SieniawskiegoJerzy Kazimierz Woynarowski herbu Strzemię był jednym z guwernerów młodego starosty lwowskiego (a późniejszego wojewody bełzkiego, hetmana wielkiego koronnego i kasztelana krakowskiego) Adama Mikołaja Sieniawskiego...Anna Markiewicz
- Joujou Boruwłaski – najsłynniejszy polski karzełW osiemnastowiecznej Europie zasłynęły dwa karły, należące do tzw. karłów harmonijnych, identyfikowanych z liliputami (w momencie dojrzałości są one miniaturową kopią dorosłego człowieka, o niezakłóconych...Hanna Widacka
- Kanclerz i siostrzenica, czyli konflikt Paców z LeszczyńskimiPanowanie Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Jana III Sobieskiego, to okres bezwzględniej dominacji Paców na Litwie. W rękach tego rodu były prawie wszystkie najważniejsze urzędy cywilne,...źródło: Konrad Bobiatyński, "Mówią wieki", nr 9, 2006
- Karacena Jana III Sobieskiego Karacena, czyli zbroja z łusek żelaznych nitowanych na skórze, stanowi najbardziej oryginalny wytwór kultury sarmackiej. Właśnie w Polsce, w...Hanna Widacka
- Karol Maurycy Vota, podwójny agent na dworze Jana IIIKarol Maurycy Vota, włoski jezuita rodem z Sabaudii, pojawił się na dworze Jana III Sobieskiego w 1684 r., a więc w rok po Wiktorii Wiedeńskiej....Hanna Widacka
- Karta tytułowa z portretem Jana III SobieskiegoW sztychowanej ikonografii Jana III Sobieskiego ważne miejsce zajmują wizerunki, organicznie związane z ówczesnymi drukami, kalendarzami i gazetkami ulotnymi. W przypadku druków z epoki grafiką...Hanna Widacka
- Kasper Bekiesz – druh Stefana Batorego Gaspar Békés de Kornyát, znany w Polsce jako Kasper Bekiesz (1520 – 1579), szlachcic węgierski wywodzący się ze starego rodu, związał swoje losy z...Hanna Widacka
- Katafalk księcia Józefa Poniatowskiego „Warszawa płacze. Cały kraj okryty będzie krepą żałobną – pisał (w oryginale po francusku) książę Adam Jerzy Czartoryski do matki, Izabeli z...Hanna Widacka
- Katafalk Stanisława Kostki Potockiego „Pan Stanisław Potocki, minister zawsze posądzający duchowieństwo o fanatyzm, nie pojmuję, z jakiej potrzeby i celu napisał w dwóch tomikach romans pod tytułem Podróż...Hanna Widacka
- Katarzyna z Sobieskich Radziwiłłowa, siostra królaJedyna pozostała przy życiu siostra Jana Sobieskiego, późniejszego króla, Katarzyna (1634 – 1694), urodziła się w Złoczowie. Wkrótce potem jej rodzice – Jakub i Teofila...Hanna Widacka
- Kazimierz Jagiellończyk „pomnożyciel Polski”Król Kazimierz Jagiellończyk (1427 – 1492) niewątpliwie należał do najwybitniejszych władców, jakich posiadała Polska. Oceny jego długiego panowania są w przeważającej mierze pozytywne. Już w...Hanna Widacka
- Klementyna Maria Sobieska i Jakub Edward Stuart – małżeństwo z przypadkuMałżeństwo Jakuba Edwarda Stuarta z Klementyną Marią Sobieską można śmiało określić jako „niespodziewane”. Sobiescy i Stuartowie nie utrzymywali wcześniej bliskich kontaktów, nie było ich również...Paweł Hanczewski
- Klementyna Maria Sobieska – żona spadkobiercy Egiptu, Aten, Troi, Rzymu i króla Artura Spośród wszystkich tytułów królewskich, jakie miał mąż Klementyny, najbardziej imponujący był tytuł króla Szkocji. Oczywiście nie ze względu na bogactwo Szkocji czy jej rolę na...Paweł Hanczewski
- Koncept na herb Szembeków W Bibliotece Czartoryskich w Krakowie znajduje się rękopiśmienny tomik pt. Fraszki alboli też bajki, modnie nazwane anegdoty, od drukowanych przedtem odmienne, roku 1804 w...Hanna Widacka
- Król Jan Europy PanW Bibliotece Czartoryskich w Krakowie znajduje się rękopis, a właściwie manualik (sygn. 2300) pt. Fraszki alboli też bajki, modnie nazwane anegdoty, od drukowanych przedtem odmienne,...Hanna Widacka
- Król Stefan Batory i magiaKról Stefan Batory, podobnie jak wielu współczesnych mu władców (np. cesarz Rudolf II Habsburg), interesował się w pewnym stopniu naukami tajemnymi. Wyjeżdżając z Siedmiogrodu do...Hanna Widacka
- Królewnisia Maria Klementyna Sobieska Życie i losy najmłodszej córki Jakuba Ludwika Sobieskiego, księcia na Oławie, Marii Klementyny (1701 – 1735), wnuczki króla Jana III, tytularnej królowej Zjednoczonego Królestwa...Hanna Widacka
- Królowa – wdowa na zamku w Blois18 września 1714 r., we wtorek późnym popołudniem, owdowiała królowa Maria Kazimiera, po trwającej przeszło trzy miesiące podróży, szczęśliwie wylądowała w Blois. Na pokład statku...Hanna Widacka
- Krwawa księżna Zygmunta Krasińskiego Dawno dawno temu, na zamku w Czachticach (obecnie na Słowacji) żyła Elżbieta Batory, synowica (czyli córka brata) króla Rzeczypospolitej Obojga Narodów Stefana Batorego. Wieść...Konrad Pyzel
- Księżna sawantkaMichał Kazimierz Radziwiłł „Rybeńko” jakoś nie miał szczęścia w konkurach. W młodości zakochany po uszy (z wzajemnością) w królewnisi Marii Karolinie Sobieskiej, córce Jakuba Ludwika...Hanna Widacka
- Księżniczka Teresa z Pałacu Błękitnego Z osobą Teresy, najstarszej córki księcia Adama Kazimierza Czartoryskiego i Izabeli z Flemmingów, związana jest tragedia rodzinna, która rozegrała się w styczniu 1780 r....Hanna Widacka
- Kto się pomylił? Albo nawet kłamał?Pomiędzy gdańskim astronomem Jana Heweliuszem a sekretarzem królowej Ludwiki Marii panem Pierre Des Noyers kursowały listy, co jest zrozumiałe wobec zainteresowania warszawskiego dworu działalnością sławnego...Bożena Steinborn
- Legenda „pięknego księcia Karolka”Patrząc z perspektywy stuleci, można stwierdzić, że najtrwalszą pamiątką po Stuartach okazała się legenda „pięknego księcia Karolka”. „Bonnie Prince Charlie” pozostaje jedną z najbardziej popularnych...Paweł Hanczewski
- Legendy i fakty o Mistrzu TwardowskimLegendarna biografia maga Twardowskiego, dodatkowo rozsławiona pyszną mickiewiczowską balladą Pani Twardowska, jest powszechnie znana, zatem przypomnimy ją tylko skrótowo. Kiedy czarnoksiężnika zawiodły zabiegi alchemiczne w...Hanna Widacka
- Lilia Wawelu „Zmarła dziś w południe najjaśniejsza pani Jadwiga, królowa Polski i dziedziczka Węgier, niestrudzona szerzycielka chwały Bożej, obrończyni Kościoła, sługa sprawiedliwości, wzór wszelkich cnót, pokorna i...Hanna Widacka
- Los dzieciobójczyńCzęstym skutkiem miłości pozamałżeńskiej była ciąża. Opinia publiczna jednoznacznie potępiała samotne, będące w ciąży dziewczyny. Ciąża panny postrzegana była jako hańba, grzech, występek godny potępienia...Anetta Głowacka
- Magowie Dee i Kelley na dworze Stefana BatoregoZrujnowany wojewoda sieradzki Olbracht Łaski żywił nadzieję, iż przy pomocy eksperymentów alchemicznych swojego angielskiego przyjaciela, Johna Dee (1527–1608) podźwignie swój roztrwoniony majątek. Tego wszechstronnego uczonego...Hanna Widacka
- Makabryczny pogrzeb atamana Zołotareńki W roku 1655 w cerkwi w Czehryniu hetman kozacki Bohdan Chmielnicki wyprawił spóźniony pogrzeb swojemu szwagrowi i zarazem atamanowi nakaźnemu, Iwanowi Zołotareńce. Wszakże okoliczności,...Hanna Widacka
- Makabryczny przepisNa trzydziestej szóstej stronie Compendium ferculorum wydanym w 1682 r. przez Stanisława Czernieckiego, możemy odnaleźć niezwykle osobliwy przepis: weźmij kapłona żywego, nalej mu lejkiem w...Magdalena Spychaj
- Maksymilian II Emanuel, zięć Jana III Sobieskiego Maksymilian II Emanuel (1662 – 1726), elektor bawarski w latach 1679 – 1705 oraz 1714 – 1726, pochodził z rodu Wittelsbachów. Syn Ferdynanda i Adelajdy...Hanna Widacka
- Marcin Kazimierz Kątski, uczestnik bitwy wiedeńskiejŻywot Marcina Kazimierza Kątskiego (Kąckiego, 1636 – 1710), herbu Brochwicz, był nie tylko długi, ale i niezwykle barwny, co zreasumował swego czasu Kasper Niesiecki, notując...Hanna Widacka
- Marek Matczyński, druh Jana III SobieskiegoJan III Sobieski podczas swego panowania (1674 – 1696) miał bardzo niewielu ludzi bezgranicznie sobie oddanych, wywodzących się, podobnie jak znaczna większość zwolenników króla, bynajmniej...Hanna Widacka
- Marek Sobieski, dziad króla Potęgę rodu Sobieskich z Sobieszyna, pieczętującego się herbem Janina, ugruntował ostatecznie Marek Sobieski (1549/1550 – 1605), najstarszy syn Jana, chorąży nadworny koronny (1580), kasztelan, a...Hanna Widacka
- Maria Ludwika de Béthune, siostra królowej Wywodząca się ze zubożałej arystokracji francuskiej Maria Ludwika d’ Arquien de la Grange (ok. 1638 – 1728), starsza siostra królowej Marii Kazimiery, nie dorównała jej...Hanna Widacka
- Marianna Wielopolska, siostra królowejWraz z markizą de Béthune przybyła do Polski w 1676 r. młodsza siostra królowej Marii Kazimiery, Marianna d’ Arquien de la Grange (1646 – 1733)....Hanna Widacka
- Markiz d’ Arquien, ojciec królowejHenryk de la Grange markiz d’ Arquien (1602 – 1707), ojciec polskiej królowej Marii Kazimiery, osiągnął niewyobrażalny w XVII stuleciu, iście matuzalemowy wiek, przy czym...Hanna Widacka
- Mars dzielny i jego towarzyszkaArtykuł ten ukazał się w czasopiśmie D'Oriana wydawanym przez Towarzystwo Przyjaciół Biblioteki Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk, 1996 r. Jednym z najpopularniejszych w Gdańsku władców był...Anna Świderska
- Marywil w WarszawieTrzecią fundacją królowej Marii Kazimiery – obok kościoła Sakramentek i marymonckiego pałacu – zaprojektowaną przez Tylmana van Gameren, było wielkomiejskie założenie mieszkalno – handlowe Marie...Hanna Widacka
- Matka KrólówPenetracja podziemi wawelskich w październiku 1972 r. doprowadziła do odkrycia krypty, mieszczącej w sobie szczątki kostne Elżbiety Habsburżanki (1436 – 1505), małżonki króla Kazimierza Jagiellończyka....Hanna Widacka
- Matuzalem warszawskiW litograficznym albumie zasłużonego stołecznego grafika, malarza, pedagoga i muzeologa - Jana Feliksa Piwarskiego (1794 – 1859), pt. Kram malowniczy warszawski czyli obrazy miejscowe z...Hanna Widacka
- Medyk Andrzej KrupińskiWśród osiemnastowiecznych lekarzy, działających w Polsce przedrozbiorowej, poczesne miejsce zajmuje Andrzej Krupiński (1744 – 1783), protomedyk Galicji. Pochodził z rodziny szlacheckiej, osiadłej w Bielanach pod...Hanna Widacka
- Michasieńko i CharlottaMichał Kazimierz Radziwiłł (1702 – 1762), zwany „Rybeńko”, późniejszy wojewoda wileński i hetman wielki litewski, ordynat nieświeski i ołycki, przez całe życie skrupulatnie prowadził własnoręcznie...Hanna Widacka
- Michał Antoni Hacki, królewski dyplomata i deszyfrantKariera dyplomatyczna Michała Antoniego Hackiego (ok. 1630 – 1703), dawniej Hackego, syna bydgoskiego mieszczanina, osiągnęła apogeum za panowania Jana III Sobieskiego i zgasła rychło po...Hanna Widacka
- Mistrz TwardowskiSpór o mistrza Twardowskiego trwa już 250 lat. Wielu autorów zabierało głos w tej sprawie, szczególnie chętnie pisano o nim w XIX wieku. Właśnie wtedy...źródło: Roman Bugaj, "Mówią wieki", nr 9, 1972
- Miłostki „pięknego księcia Karolka” Jedną z ważnych kobiet w życiu Karola Stuarta (syna Marii Klementyny Sobieskiej, czyli prawnuka Jana III) okazała się Maria Anna Ludwika Jabłonowska, kuzynka królowej Francji,...Paweł Hanczewski
- Mołdawska małżonka Janusza Radziwiłła W roku 1644, w dwa lata po swoim owdowieniu, książę Janusz Radziwiłł (1612 – 1655), późniejszy wojewoda wileński i hetman wielki litewski, a podówczas...Hanna Widacka
- Młodość i edukacja Adama Mikołaja SieniawskiegoAdam Mikołaj Sieniawski (1666–1726), przyszły wojewoda bełzki, hetman wielki koronny i kasztelan krakowski, syn hetmana polnego koronnego i wojewody wołyńskiego Mikołaja Hieronima i Cecylii Marii...Anna Markiewicz
- Nagrobek królowej Katarzyny w Nancy Królowa Katarzyna z Opalińskich (1680–1747), małżonka Stanisława Leszczyńskiego, późniejszego króla Polski i księcia Lotaryngii, nigdy nie czuła się dobrze – w przeciwieństwie do swego...Hanna Widacka
- Nie nazywaj szlachty zgrająKariera polityczna księcia Stanisława Poniatowskiego (1754 – 1833), drugiego – obok księcia Józefa – bratanka króla Stanisława Augusta, zapowiadała się w Polsce doprawdy świetnie, pomimo...Hanna Widacka
- Niewyjaśnione spotkanieJan Trzeci, z bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski [etc] tobie sławetnemu Danielowi Schulzowi, malarzowi jego królewskiej mości […] nakazujący, abyś przed...Bożena Steinborn
- Niezwyczajny portretPortret konny Stanisława Kostki Potockiego, autorstwa Jacquese’a Louise’a Davida to jeden z najcenniejszych i najbardziej niezwykłych obrazów w polskich zbiorach. Legenda chce, żeby uwiecznionego na...źródło: Maria Poprzęcka, "Mówią wieki", nr 8, 2005
- O „mentekaptacji” księcia biskupa SołtykaNajwiększą sensacją roku 1782 w polskich gazetkach pisanych stała się sprawa księcia biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka (1715–1788), który po powrocie z pięcioletniego więzienia rosyjskiego w...Hanna Widacka
- Obrona Jasnej GóryObrona klasztoru jasnogórskiego w Częstochowie późną jesienią (listopad – grudzień) 1655 r., podczas pamiętnego „Potopu”, zajęła i zajmuje w świadomości narodu polskiego miejsce wyjątkowe. Niedługo...Hanna Widacka
- Ofiara Rzezi Galicyjskiej Rzeź Galicyjska, zwana też rabacją, największe żywiołowe powstanie chłopskie w Galicji w 1846 r. pod wodzą Jakuba Szeli, skierowane przeciwko szlachcie, wstrząsnęło ówczesną opinią...Hanna Widacka
- Opowieści czarownic - zeznania oskarżonych o czaryW Polsce postać czarownicy kojarzona była przede wszystkim z „babą” mającą kontakt z siłami nieczystymi, często będącą „wspólniczką diabła”. Duży wpływ na właśnie takie postrzeganie...Anetta Głowacka
- Order Orła BiałegoNajstarszym i najwyższym orderem polskim jest Order Orła Białego, ustanowiony przez króla Augusta II Mocnego w 1709 r., po powtórnym objęciu tronu (niekiedy wymieniana jest...Hanna Widacka
- Oryginał warszawski4 grudnia 1821 r. „Kurier Warszawski” (nr 289) zamieścił anons o cieszących się powodzeniem wśród klienteli „nowych rycinach litografowanych przedstawiających oryginały warszawskie”. Ukazały się wówczas...Hanna Widacka
- Orzeł TreteraTomasz Treter (1547 – 1610) – literat, historyk, poeta i teolog, a także rysownik i grafik – zaliczał się niewątpliwie do nieprzeciętnych osobowości swojej epoki....Hanna Widacka
- Osobliwe zwyczaje osobliwego szlachcicaPolska XVIII stulecia obfitowała w najprzeróżniejszych dziwaków. Hieronim Florian Radziwiłł zapisał się jako jeden z najbardziej oryginalnych. Pozbawiony politycznych talentów, do końca swych dni wierzył,...źródło: Rafał Jaworski, "Mówią wieki", nr 1, 1997
- Ostatni książęta mazowieccyPrzedwczesna śmierć obu braci, Stanisława (1501 – 1524) i Janusza III (1502/03 – 1526), synów Konrada III i Anny z Radziwiłłów, ostatnich PiastówMazowsze zostało ostatecznie...Hanna Widacka
- Ostatni Piast śląskiJedyny syn księcia brzesko – legnickiego Chrystiana i Ludwiki z rodu Anhalt – Dessau, Jerzy Wilhelm (1660 – 1675), przyszedł na świat na zamku w...Hanna Widacka
- Pan HumieńskiJerzy Drugeth de Homannay urodził się w 1583 roku. Należał do jednej z najpotężniejszych rodzin protestanckich na Węgrzech. Na przełomie wieków, przed represjami Rudolfa II...źródło: Jerzy Pietrzak, "Mówią wieki", nr 11, 1979
- Pan Pasek i jego pamiętnikiNie jest rzeczą przypadku, że Pamiętniki Jana Chryzostoma Paska (ok. 1636 – 1701) cieszą się po dziś dzień nie słabnącą popularnością, o czym świadczy wyjątkowo...Hanna Widacka
- Pałac w Wilanowie W 1820 r. ukazała się w Warszawie, u Natana Glücksberga, francuska edycja niezmiernie poczytnego dzieła Józefa Wawrzyńca Krasińskiego pt. Guide du voyageur en...Hanna Widacka
- Pałacyk Marii Kazimiery (Marie Mont) w WarszawieWcześniej od Marywilu, w podstołecznej wsi Pólkowo powstała inna rezydencja królowej Marii Kazimiery, zwana Marie Mont (góra Marii), wkrótce spolszczona na Marymont. Ten malowniczy, położony...Hanna Widacka
- Perły pięknej Zofii Olśniewająca uroda Zofii z Glavanich Potockiej (1760 – 1822), trzeciej małżonki Stanisława Szczęsnego, najmożniejszego magnata przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, pozostawała od początku wartością nigdy nie kwestionowaną....Hanna Widacka
- Polacy w oczach cudzoziemcówPodróżujący po Polsce obcokrajowcy często prowadzili dzienniki podróży, w których notowali opisy krajobrazu, spraw politycznych, zwyczajów panujących w kraju a także swe opinie o mieszkańcach...Dorota Lewandowska
- Polak w Paryżu. Jakub Sobieski o egzekucji Ravaillaca i Francuzie-kanibaluJakub Sobieski (ojciec króla Jana) jako dwudziestoletni młodzieniec przebywał w Paryżu w dniu zamordowania Henryka IV przez Ravaillaca. 14 V 1610 roku był blisko miejsca...Jarosław Dumanowski
- Polowanie na niedźwiedzia Myślistwo polskie dawnych wieków było nie tylko bezpośrednim zwarciem się dwóch sił – myśliwego z dziką bestią; tkwił w nim jeszcze – jak barwnie...Hanna Widacka
- Polska prababka włoskiej dynastii Franciszka Krasińska (1743 ? – 1796), córka Stanisława, starosty nowomiejskiego oraz dziedzica Maleszowej i Węgrowa, zasłynęła urodą i wdziękiem, a także pięknymi cechami charakteru...Hanna Widacka
- Pomnik ku czci księcia Józefa Poniatowskiego w LipskuWojska polskie, powracające do kraju pod wodzą generała Wincentego Krasińskiego w 1814 r., zatrzymały się w Lipsku, aby zabrać stąd ciało księcia Józefa Poniatowskiego do...Hanna Widacka
- Portret Jana III Sobieskiego w karacenieWśród stosunkowo licznych portretów króla Jana III Sobieskiego w karacenie wyróżnia się wyjątkowo piękny obraz olejny ze zbiorów Radziwiłłów w Nieborowie, wykonany przez nieokreślonego malarza,...Hanna Widacka
- Portret Jana III Sobieskiego w podeszłym wieku Gorzkie były ostatnie lata życia i panowania Jana III Sobieskiego. Nie ulega wątpliwości, iż klęska bukowińska w 1691 r., w połączeniu ze stale pogarszającym się...Hanna Widacka
- Portret konny Stanisława Kostki Potockiego Najcenniejszym obiektem w całej ikonografii Stanisława Kostki Potockiego jest niewątpliwie arcydzieło Jacquesa – Louisa Davida (1748 – 1825), obraz przechowywany w Muzeum Pałacu w...Hanna Widacka
- Portret królowej Marii Kazimiery Przybyła do Polski w orszaku księżniczki Ludwiki Marii Gonzagi czteroletnia śliczna dziewczynka, córka niebogatego Henryka de la Grange, markiza D’ Arquien – Maria Kazimiera...Hanna Widacka
- Portret rodziny króla Jana III Sobieskiego W Państwowych Zbiorach Sztuki na Wawelu w Krakowie znajduje się – pochodzący z kolekcji Broel – Platerów w Wilnie – obraz olejny,...Hanna Widacka
- Portret zbiorowy obrońców Wiednia Wiktoria wiedeńska bardzo szybko została wykorzystana przez dwór habsburski jako chwała oręża zwycięskich wojsk chrześcijańskich; temu celowi służyły liczne druki, w tym ulotne, oraz ryciny...Hanna Widacka
- Powódź w Warszawie w roku 1844W czerwcu i lipcu 1844 r. mieszkańcy Warszawy z coraz większym niepokojem spoglądali w niebo, ponieważ nie było dnia bez deszczu. Stołeczny „Kurier” (nr 191)...Hanna Widacka
- Pożar Pałacu Rzeczypospolitej w 1782 r.Należący do Krasińskich pałac, mocno nadwerężony po zniszczeniach dokonanych przez wojska saskie, w 1764 r. nabyła Komisja Skarbowa na potrzeby własne i innych urzędów Rzeczypospolitej,...Hanna Widacka
- Poznańskie fajerwerki Teresy Kunegundy SobieskiejZ ciężkim sercem opuszczała Warszawę (jak się okazało, na zawsze) ukochana i rozpieszczana jedynaczka królewskiej pary, Teresa Kunegunda Sobieska (1676 – 1730), zwana przez ojca...Hanna Widacka
- Pracownia alchemikaSłowo alchemia jest pochodzenia arabskiego, pierwotnie miało oznaczać „sztukę pochodzącą z kraju Khem” (czyli Egiptu); według innej opinii źródłem nazwy ma być greckie słowo chimia,...Hanna Widacka
- Prezentacja braci Szujskich przed ZygmuntemNajbardziej spektakularnym momentem po kapitulacji Smoleńska (13 czerwca 1611 r.), oddziałującym na serca i umysły, stał się wjazd do Warszawy niedawnego zwycięzcy spod Kłuszyna –...Hanna Widacka
- Prymas Michał Radziejowski, „kuzyn” Jana III SobieskiegoMichał Radziejowski (właściwie Augustyn Michał Stefan, 1645 – 1705), herbu Junosza, urodził się jako drugi syn osławionego podkanclerzego koronnego Hieronima, a zarazem brata ciotecznego Jana...Hanna Widacka
- Publiczne domy i łazienki kasztelana JezierskiegoNiemałym wydarzeniem w Warszawie stanisławowskiej było wybudowanie przez kasztelana łukowskiego Jacka Jezierskiego w 1776 r., po prawej stronie mostu nad brzegiem Wisły, „w miejscu zapadłym,...Hanna Widacka
- Ród Szafrańców i magiaRód Szafrańców herbu Starykoń wywodził się – jak utrzymywał heraldyk Bartosz Paprocki – od Żegoty z Toporczyków, który – wyzuty przez braci z rodziny i...Hanna Widacka
- Romans, przez który wybuchł potopGdy romans Elżbiety ze Słuszków, żony Hieronima Radziejowskiego, z królem Janem Kazimierzem, wyszedł na jaw, pewnie nikt nie spodziewał się, jaki będzie finał całej historii....Konrad Pyzel
- Romans, przez który wybuchł potop - prologHistoria romansu Elżbiety ze Słuszków z królem Janem Kazimierzem jest dość znana. Większą tajemnicą są losy Adama Kazanowskiego, jej pierwszego męża, który, mówiąc łagodnie, też...Konrad Pyzel
- Roztargnienie Tadeusza CzackiegoTadeusz Czacki herbu Świnka (1765 – 1813), mąż stanu, historyk i prawnik, zapisał się w polskiej historii głównie jako fundator Biblioteki Poryckiej, współzałożyciel Warszawskiego Towarzystwa...Hanna Widacka
- Rzeczpospolita Babińska i jej twórcy W Polsce Złotego Wieku, za czasów ostatniego Jagiellona, króla Zygmunta Augusta, w latach 1550 – 1560 powstała, na dworze Pszonków w Babinie pod Lublinem,...Hanna Widacka
- Rzeczpospolita PawłowskaDo nielicznych Polaków, którzy w 2 połowie XVIII stulecia poważnie przemyśliwali nad reformą „stanu włościańskiego” i którzy swe idee wprowadzili w czyn, należał – obok...Hanna Widacka
- Rzeź polskich jeńców pod Batohem Zwycięstwo wojsk Rzeczypospolitej nad połączonymi siłami kozacko – tatarskimi pod Beresteczkiem w 1651 r. nie tylko pozostało niewykorzystane, lecz także doczekało się wyjątkowo...Hanna Widacka
- Rzeź PragiPo klęsce maciejowickiej, jak utrzymywał w swych Pamiętnikach Jędrzej Kitowicz, „Praga lepiej była opatrzona okopami i wilczymi dołami niż Warszawa (...); armat miała podostatkiem”. Mimo...Hanna Widacka
- Rzeźbiarski portret królowej Marii Kazimiery Nadzwyczaj skromna rzeźbiarska ikonografia królowej polskiej Marii Kazimiery (1641 – 1716), małżonki Jana III Sobieskiego, sprowadza się praktycznie do jednego przykładu, zachowanego w zbiorach wilanowskich....Hanna Widacka
- Samuel ŁaszczNiesławnej pamięci warchoł i równie wielki żołnierz, to dwa oblicza strażnika koronnego Samuela Łaszcza. Walcząc z Turkami i Tatarami dał się poznać jako znakomity zagończyk,...źródło: Jacek Komuda, "Mówią wieki", nr 8, 2000
- Sejm polski za Zygmunta III WazyW roku 1622 w Rzymie Giacomo Lauro (Lauri), działający tam w latach 1584 – 1637 miedziorytnik i wydawca rycin, wykonał miedzioryt – sygnowany i zaopatrzony...Hanna Widacka
- Sporny konterfekt księżnej marszałkowej Izabela z Czartoryskich Lubomirska (1736 – 1816), córka wojewody ruskiego, generała ziem podolskich Augusta Aleksandra i Marii Zofii Sieniawskiej, od 1753...Hanna Widacka
- Stanisław August zwiedza kryptę grobową katedry wawelskiej W czerwcu 1787 r. przybył do Krakowa Stanisław August Poniatowski. Jak notował Adam Naruszewicz w Diariuszu królewskiej podróży na Ukrainę i pobytu w Krakowie...Hanna Widacka
- Stanisław Kostka Potocki O Stanisławie Kostce Potockim (1755 – 1821) – wybitnym polityku i publicyście, archeologu, architekcie–amatorze, pisarzu, mecenasie i teoretyku sztuki, wreszcie kolekcjonerze – pisano wiele,...Hanna Widacka
- Stanisław Kostka Potocki zwiedza Wezuwiusz W kalendarzu licznych podróży Stanisława Kostki Potockiego do Włoch, na przestrzeni lat 1772 – 1797, ważne miejsce zajmują Neapol, Herkulanum, Pompeje i Wezuwiusz. Hrabia...Hanna Widacka
- Stanisław Poniatowski, ojciec królaStanisław Poniatowski (1676 – 1762), ojciec króla Stanisława Augusta, pochodził z drobnej szlachty, pieczętującej się herbem Ciołek i od XV w. osiadłej w dobrach Poniatowa...Hanna Widacka
- Stanisław Sabinka – wójt wileński Znaczącą postacią w wileńskim środowisku czasów batoriańskich był Stanisław Sabinka herbu Glaubicz (zm. ok. 1589?), doktor medycyny, dozorca mennicy i miejscowy wójt, a w latach...Hanna Widacka
- Stanisław Septym Potocki – dygnitarz i kolekcjoner petersburski Stanisław Septym Potocki (1782 – 1831) był siódmym dzieckiem niesławnej pamięci Stanisława Szczęsnego Potockiego, generała artylerii koronnej i wojewody ruskiego, i Józefiny z Mniszchów...Hanna Widacka
- Stanisław Stadnicki – mity i faktyStanisław Stadnicki osiedlił się w Łańcucie w 1578 roku, posiadając już dobrze zasłużoną sławę człowieka nie liczącego z prawem. W latach 1573–1575 jego nazwisko trafiło...źródło: Jerzy Bauer, "Mówią wieki", nr 9, 1982
- Starosta kaniowski Mikołaj Bazyli PotockiAwanturnictwo, sadyzm, pijaństwo, rozpusta, a przy tym niezwykła pobożność – to cechy Mikołaja Bazylego Potockiego, jednego z największych warchołów czasów stanisławowskich. Pomimo tego, że żył...źródło: Jacek Komuda, "Mówią wieki", nr 12, 2000
- Suworow na przedpolach PragiPo klęsce maciejowickiej i wzięciu Kościuszki do niewoli „wszyscy zaś porobili się prorokami – notował w swoich Pamiętnikach niezastąpiony Jędrzej Kitowicz – przepowiadając, iż się...Hanna Widacka
- Sympatyczna Habsburżanka na polskim tronieNa tronie polsko – litewskim zasiadało w sumie osiem Habsburżanek, obdarzanych przez poddanych bądź rezerwą i uprzejmą obojętnością, bądź szacunkiem, ale nadzwyczaj rzadko sympatią. Chlubnym...Hanna Widacka
- Szlichtada do WilanowaPod koniec karnawału, w Środę Popielcową 7 marca 1821 r., w Warszawie zorganizowano – zgodnie z dawną tradycją – coroczny kulig do Wilanowa. Szlichtada okazała...Hanna Widacka
- Taaaka ryba! Osobliwości natury i niezwykłe zjawiska zawsze przyciągały uwagę ludzi. Nie inaczej było i w przypadku Bernarda O’Connora, nadwornego medyka króla Jana III Sobieskiego. Wśród cudów...Paweł Hanczewski
- Taksica i DuszekW ostatni dzień grudnia 1775 r. książę Hieronim Wincenty Radziwiłł (1759 – 1786), wkrótce podkomorzy wielki litewski, przyrodni brat Karola Stanisława „Panie Kochanku”, zaślubił w...Hanna Widacka
- Teatr księżnej RadziwiłłowejIntensywna działalność literacka księżnej Franciszki Urszuli z Wiśniowieckich Radziwiłłowej (1705 – 1753), pierwszej żony Michała Kazimierza „Rybeńki”, wiązała się z powstaniem teatru na zamku w...Hanna Widacka
- Ten kozak MagdaZ trzech córek wojewody pomorskiego Piotra Aleksandra Czapskiego i Konstancji z Gnińskich najwięcej klopotu małżonkom przysparzała Magdalena – rezolutna i krnąbrna już jako podlotek. Nie...Hanna Widacka
- Teofila Sobieska z synami u grobu ŻółkiewskiegoW królewskiej rodzinie Sobieskich, głęboko nienawidzącej Turków i Tatarów, kult hetmana Stanisława Żółkiewskiego, tragicznie poległego w bitwie pod Cecorą w 1620 r., był zawsze żywy....Hanna Widacka
- Teofila Sobieska, matka królaTeofila Zofia z Daniłowiczów (1607 – 1661), córka wojewody ruskiego Jana i Zofii z Żółkiewskich, a matka przyszłego króla Jana III Sobieskiego, urodziła się w...Hanna Widacka
- Teresa Kunegunda Sobieska w Wenecji Teresa Kunegunda Sobieska, jedyna zachowana przy życiu córka Jana III Sobieskiego i Marii Kazimiery, dzięki małżeństwu z elektorem bawarskim Maksymilianem II Emanuelem, stała...Hanna Widacka
- Tomasz Makowski i jego miedzioryty heraldyczneSylwetka Tomasza Makowskiego, rysownika i rytownika, zatrudnionego czasowo (ok. 1600 – 1613) na dworze Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła „Sierotki” w Nieświeżu, zajmowała przedwojennych (Jan Jakubowski) i...Hanna Widacka
- Tragiczne śmierci artystów Wielu znakomitych artystów zmarło w niezwykły sposób. Caravaggio został znaleziony martwy na plaży, a przyczyny zgonu nigdy ostatecznie nie ustalono. Geniusz barokowej architektury Francesco...Konrad Pyzel
- Troska o dekolt czyli prymas Poniatowski i pani OborskaAutor poufnych wiadomości z Warszawy, podawanych w pisanej gazetce – niejaki Teodor Ostrowski, pijar, jurysta, profesor historii, prawa natury i podprefekt stołecznego Collegium Nobilium, był...Hanna Widacka
- Twórczość plastyczna Anetki Potockiej Uniwersalne, przeznaczone przede wszystkim na użytek konwersacji, wykształcenie Anny z Tyszkiewiczów (1779 – 1867), 1° voto Potockiej, 2° voto Wąsowiczowej, nie odbiegało od ówczesnych...Hanna Widacka
- Uczta dla ludu w WarszawieUroczystościom koronacyjnym rosyjskiej pary cesarskiej – Aleksandra II i Marii Aleksandrowny – w Moskwie 26 sierpnia (7 września) 1856 r. towarzyszyły w Warszawie liczne nabożeństwa...Hanna Widacka
- Uczta w JaworowieJaworów, miasteczko leżące 48 km na północny zachód od Lwowa, należało do szczególnie ulubionych rezydencji Jana III Sobieskiego. Znajdował się tam drewniany zamek królewski, otoczony...Hanna Widacka
- Uduszony w kolasce W teatrze wojny polsko szwedzkiej, rozgrywającej się w 1659 r. także na terenach Żmudzi i Kurlandii, czołową rolę odegrali – związani z Radziwiłłami...Hanna Widacka
- Ukaranie MazepyO młodości Jana (Iwana) Mazepy Kołodyńskiego (ok. 1644 – 1709), przyszłego hetmana kozackiego na Zadnieprzu, wiemy sporo, głównie z pamiętników jego zajadłego adwersarza, Jana Chryzostoma...Hanna Widacka
- Walka z czarownicamiW XVI w. rozróżniano trzy rodzaje czarów: sors divinatoria, czyli przepowiadanie przyszłości, sors amatoria, czyli wzbudzanie w ludziach miłości, głównie zmysłowej i sors malefica, czyli...Anetta Głowacka
- Warszawski zakład litograficzny Aleksandra ChodkiewiczaWynalazek litografii, zwanej również kamieniodrukiem, dokonał się w Bawarii w 1798 r. za sprawą Alojzego Senefeldera i był określany mianem rewolucji w sztuce graficznej. Kosztowne...Hanna Widacka
- Wesele Maryny Mniszchówny Dymitr Samozwaniec, „invictissimus imperator” moskiewski od 21 lipca 1605 r., we wcześniejszym o rok dokumencie, wystawionym w Samborze, zobowiązał się uroczyście, że po objęciu...Hanna Widacka
- Wespazjan Kochowski, historiograf Jana III SobieskiegoWespazjan Kochowski (1633 – 1700) herbu Nieczuja, poeta, historyk i poseł sejmowy, w młodości wojował pod Beresteczkiem, Żwańcem, Moskwą; walczył też podczas „potopu”. Jego talent...Hanna Widacka
- Witaj, majowa jutrzenko!W pamiętnym roku 1791 powstała w Warszawie wyjątkowo wdzięczna akwaforta Karola Michała Grölla według rysunku malarza Franciszka Smuglewicza, przedstawiająca Alegorię Wolności. Ona to – młoda...Hanna Widacka
- Wjazd Jana III Sobieskiego na koronację do KrakowaObrany monarchą, w atmosferze powszechnego entuzjazmu w maju 1674 r., hetman wielki Jan Sobieski nie od razu mógł urzeczywistnić swoją uroczystą koronację w katedrze krakowskiej....Hanna Widacka
- Wojciech Wielądko: „chudy literat” „Kucharzem doskonałym”Wojciech Wielądko, autor wydanego w 1783 roku „Kucharza doskonałego” to postać historykom dość dobrze znana, ale i jednocześnie ciągle tajemnicza. Z pewnością nie należał do...Jarosław Dumanowski
- Wydra Pana PaskaWydra – drapieżnik z rodziny łasicowatych, przystosowany do ziemnowodnego trybu życia – występował w dawnej Polsce nieporównanie częściej aniżeli dziś. Wszakże najsłynniejszą okazała się oswojona...Hanna Widacka
- Zagadki w biografii kniazia JaremyKsiążę Jeremi Wiśniowiecki (1612 – 1651), wojewoda ruski, postrach Kozaków (Cosacorum terror), bożyszcze żołnierzy, szlachty i Żydów, doczekał się dwóch biografii - autorstwa Władysława Tomkiewicza...Hanna Widacka
- Zaginiony portret Jana III Sobieskiego z ŁabuniekW Warszawie w 1933 r., z okazji 400. lecia urodzin Stefana Batorego i 250. lecia Odsieczy Wiedeńskiej, urządzono w gmachu Muzeum Wojska Polskiego wielką wystawę,...Hanna Widacka
- Zamach na króla Zygmunta III WazęJeszcze nie ochłonięto w Warszawie po okropnej klęsce cecorskiej, gdy „całą Polską wstrząsnęła nowa i straszliwa zbrodnia. O podobnej nikt nigdy nie słyszał – notował...Hanna Widacka
- Zamek w OleskuNajstarsza wzmianka o Olesku – grodzie – horodyszczu Rusi Halickiej, wzniesionym na samotnej skale pośród rozległych pól, stawów i moczarów, w miejscu obronnym ukształtowanym przez...Hanna Widacka
- Zaprzysiężenie Konstytucji 3 Maja 1791 r. 3 maja 1791 r., we wtorek, Sala Senatorska na Zamku Królewskim w Warszawie „napełniła się ciekawymi; każdy ze drżeniem serca, najtkliwszym oczekiwaniem chciał być świadkiem...Hanna Widacka
- Zaślubiny Marii Klementyny Sobieskiej Dzięki odwadze i przemyślności stuartowskiego agenta dyplomatycznego, Irlandczyka Charlesa Wogana, Marii Klementynie Sobieskiej, najmłodszej córce Jakuba Ludwika księcia na Oławie, udało się uciec wiosną...Hanna Widacka
- ZofiówkaNajpiękniejszym darem Stanisława Szczęsnego Potockiego dla jego trzeciej, ukochanej małżonki – Greczynki Zofii, stał się, założony specjalnie dla niej, park pod Humaniem, w malowniczym jarze...Hanna Widacka
- Źródło WitoldaDawna Rzeczpospolita i jej ziemie często rozbudzają naszą wyobraźnię i niekiedy sprawiają wrażenie tajemniczych i magicznych. Na jej mapie są miejsca niezwykłe z wielu względów...Bartłomiej Czarski
- Zwierciadło Twardowskiego w WęgrowieW zakrystii kościoła farnego w Węgrowie na zachodnim kraju Podlasia znajduje się jedyny autentyczny zabytek, związany z magiem Twardowskim, postacią bynajmniej nie legendarną. Jest to...Hanna Widacka
- Zygmunt August i BarbaraRomans Zygmunta Augusta i Barbary Radziwiłłówny rozpoczął się jeszcze za życia pierwszej żony króla, niekochanej Elżbiety (Halszki) z Habsburgów, być może w Gieranojnach w październiku...Hanna Widacka
- Zygmunt Zbierzchowski herbu GrzymałaZygmunt Zbierzchowski, pieczętujący się herbem Grzymała, trzeci syn podczaszego łomżyńskiego, doszedł do godności chorążego łomżyńskiego (1676), potem podkomorzego oraz – jak relacjonował heraldyk Kasper Niesiecki...Hanna Widacka
- Łazienki w KrzeszowicachWieś Krzeszowice, wchodząca w skład hrabstwa tenczyńskiego, leżąca nad rzeczką Krzeszówką w malowniczej dolinie, otoczonej z trzech stron wzgórzami, znana była ze swych wód leczniczych...Hanna Widacka
- „Kaptywacja” szambelana RychłowskiegoEkscesy niezrównoważonego umysłowo szambelana królewskiego Ignacego Rychłowskiego okazały się na tyle interesujące, że poświęcono im akapit w suplemencie wiadomości gazetki pisanej z 20 czerwca 1782...Hanna Widacka
- „Różyczka z Czarnobyla” Różyczka z Czarnobyla – tak zatytułował Stanisław Wasylewski jeden z rozdziałów swojej poczytnej książki Twarz i kobieta, poświęcony Rozalii z Chodkiewiczów Aleksandrowej Lubomirskiej, jedynej...Hanna Widacka
- „Ten hultaj Gałecki” czyli o Franciszku Zygmuncie herbu Junosza„Nie mogę strawić, że ten hultaj Gałecki przywłaszczył sobie co najpiękniejsze tureckie łupy” – gorączkowała się królowa Maria Kazimiera w liście do „serdecznie ukochanego Jachniczka”...Hanna Widacka