- Indeksy:
- alfabetyczny,
- chronologiczny,
- geograficzny,
- osobowy,
Opowieści o ludziach
- Adam Adamandy Kochański, nadworny matematyk Jana III SobieskiegoWszechstronne zainteresowania jezuity Adama Amandego Kochańskiego herbu Lubicz (1631 – 1700) zdecydowanie przekraczały swym zasięgiem ramy, w jakich zamykała się ówczesna wiedza w zakresie nauk...Hanna Widacka
- Ambasador de Polignac, opat BonportuOdwołując z Warszawy swego ambsadora d’Esnevala, Ludwik XIV starannie wytypował jego następcę i tym razem nie mógł wybrać lepiej. Okazał się nim Melchior de Polignac...Hanna Widacka
- Andrzej Chryzostom Załuski, kanclerz królowej Urodzony na Warmii Andrzej (Jędrzej) Chryzostom Załuski (ok. 1648 – 1711), przyszły kanclerz wielki koronny, kaznodzieja i pisarz, odebrał – jako uzdolniony siostrzeniec prymasa Olszowskiego...Hanna Widacka
- Anetka Potocka – kolejna pani na Wilanowie Anna Maria Ewa Apolonia Tyszkiewiczówna przyszła na świat w Warszawie 26 marca 1779 r. i pozostała jedynym dzieckiem swoich rodziców – hetmana polnego, a później...Hanna Widacka
- Antoni Stanisław Szczuka, zaufany sekretarz Jana III Sobieskiego Antoni Stanisław Szczuka herbu Grabie (1654 – 1710), „mąż w swoim czasie znakomity, staropolskiej cnoty, pan na Szczuczynie i Radzyniu” (Orgelbrand), znany z prawości...Hanna Widacka
- Astronom gdański Jan HeweliuszSkala zainteresowań Jana Heweliusza (1611 – 1687), wywodzącego się z gdańskiej rodziny Hewelke (Hovelke, Höfelke), była zaiste imponująca. Syn miejscowego piwowara i sam piwowar, a...Hanna Widacka
- Atanazy Miączyński, przyjaciel domu Sobieskich Atanazy Walenty Miączyński herbu Suchekomnaty (1639 – 1723), podskarbi nadworny koronny, wojewoda wołyński i pułkownik, należał nie tylko do najwybitniejszych oficerów Jana III Sobieskiego, lecz...Hanna Widacka
- August Potocki, właściciel WilanowaAugust Potocki (1806 – 1867), starszy syn Aleksandra i Anny z Tyszkiewiczów, wnuk Stanisława Kostki, z działów rodzinnych otrzymał klucz wilanowski, dobra międzyrzeckie oraz inne...Hanna Widacka
- Augustyn Wincenty Locci, twórca pałacu w WilanowieFranciszkowi Paulinowi Dalerac, francuskiemu dworzaninowi Jana III Sobieskiego i Marii Kazimiery, przebywającemu w Polsce kilkanaście lat (z przerwami), nowa podwarszawska rezydencja monarchy jakoś nie przypadła...Hanna Widacka
- Awantury Jerzego KrasickiegoDwóch braci Krasickich żyło w pierwszej połowie XVII wieku, jednak ich losy toczyły się zupełnie innymi torami. Marcin był sprawnym i zasłużonym politykiem, Jerzy zaś...źródło: Jacek Komuda, "Mówią wieki", nr 11, 2000
- Budżet Trembeckiego na rok 1782Stanisław Trembecki (1737 lub 1739–1812), uczestnik i ozdoba słynnych obiadów czwartkowych z racji swego wykształcenia i talentu, był postacią zdecydowanie kontrowersyjną. Profesor Ignacy Chrzanowski określił...Hanna Widacka
- Casanova w Polsce Jedna z najbarwniejszych postaci swoich czasów, Giovanni Giacomo Casanova de Seingalt, najczęściej nazywany krótko Casanovą, zasłynął przede wszystkim dzięki swoim miłosnym podbojom, których opisy znajdziemy...Dorota Lewandowska
- Fajka króla StanisławaStanisław Leszczyński nie miał szczęścia do polskiej korony. Otrzymał ją najpierw z woli szwedzkiego protektora Karola XII, by utracić po klęsce Szwedów pod Połtawą. Wymykając...źródło: Wiesław Chełmniak, "Mówią wieki", nr 6, 2005
- Feliks Boroń – ostatni „rycerz jerozolimski”Polacy zawsze lubili pielgrzymować – z wielu powodów : a to z chęci ekspiacji za popełnione grzechy, a to z wdzięczności za doznane dobrodziejstwa, a...Hanna Widacka
- François Desportes, nadworny malarz SobieskichPobyt w Warszawie francuskiego malarza zwierząt i polowań, François Desportesa (1661 – 1743), trwał niespełna dwa lata (1695 – 1696), lecz w zupełności wystarczył, aby...Hanna Widacka
- Henryk Lubomirski – wychowanek księżnej marszałkowej Henryk Lubomirski (1777 – 1850), syn kasztelana kijowskiego Józefa i Ludwiki z Sosnowskich (dawnej wielkiej miłości Tadeusza Kościuszki), był wyjątkowo pięknym dzieckiem. Tak pięknym, że...Hanna Widacka
- Hrabia Starhemberg, obrońca WiedniaHrabia Ernest Rüdiger von Starhemberg (1635 – 1701), generał – feldmarszałek austriacki przeszedł do historii głównie jako komendant i obrońca Wiednia, obleganego przez Turków od...Hanna Widacka
- Hrabina Augustowa Aleksandra Potocka, zwana Aleksandryną (1818 – 1892), urodziła się w Petersburgu jako jedyne dziecko Stanisława Septyma (syna Stanisława Szczęsnego), tajnego radcy, senatora i wielkiego ochmistrza...Hanna Widacka
- Iwan Bohun - szkic do portretuPułkownik kozacki Iwan Bohun przeszedł do świadomości przeciętnego Polaka, jako jeden z bohaterów powieści „Ogniem i mieczem”. Henryk Sienkiewicz zmienił mu jednak imię na Jurko...źródło: Tomasz Bohun, "Mówią wieki", nr 10, 1999
- Jacek nad JackamiOlbrzymim problemem dawnej Rzeczypospolitej była egzekucja wyroków sądowych. Daleka była droga od dekretu do jego realizacji. Niezwykle słaby aparat administracyjny państwa polsko-litewskiego nie był w...źródło: Jacek Komuda, "Mówią wieki", nr 10, 2000
- Jakub Ludwik Sobieski, książę na OławiePierworodny hetmana wielkiego Jana Sobieskiego i Marii Kazimiery de la Grange d’ Arquien przyszedł na świat w Paryżu 2 listopada 1667 r. Zdrowe i tłuste...Hanna Widacka
- Jakub Sobieski, ojciec króla Jakub Sobieski (1590 – 1646), najmłodsze dziecko Marka, chorążego nadwornego, wywodził się ze średniozamożnej szlachty. Nic nie wiadomo o miejscu jego urodzenia i dzieciństwie. Po...Hanna Widacka
- Jan III Sobieski i bluźniercaW znajdującym się w zbiorach Biblioteki Narodowej XVIII-wiecznym łacińskim kalendarzu na rok 1759 oprócz informacji astronomicznych i astrologicznych są też się wiadomości historyczne. Drugą część kalendarza...Barbara Milewska-Waźbińska
- Jerzy Franciszek Kulczycki – założyciel pierwszej kawiarni w WiedniuJerzy Franciszek Kulczycki (właściwie Kolczycki lub Kólczycki, ok. 1640 – 1694), tłumacz języka tureckiego i dragoman Kompanii Handlu Wschodniego, zapisał się w dziejach polskich i...Hanna Widacka
- Jerzy Kazimierz Woynarowski – opiekun Adama Mikołaja SieniawskiegoJerzy Kazimierz Woynarowski herbu Strzemię był jednym z guwernerów młodego starosty lwowskiego (a późniejszego wojewody bełzkiego, hetmana wielkiego koronnego i kasztelana krakowskiego) Adama Mikołaja Sieniawskiego...Anna Markiewicz
- Karol Maurycy Vota, podwójny agent na dworze Jana IIIKarol Maurycy Vota, włoski jezuita rodem z Sabaudii, pojawił się na dworze Jana III Sobieskiego w 1684 r., a więc w rok po Wiktorii Wiedeńskiej....Hanna Widacka
- Katarzyna z Sobieskich Radziwiłłowa, siostra królaJedyna pozostała przy życiu siostra Jana Sobieskiego, późniejszego króla, Katarzyna (1634 – 1694), urodziła się w Złoczowie. Wkrótce potem jej rodzice – Jakub i Teofila...Hanna Widacka
- Klementyna Maria Sobieska – żona spadkobiercy Egiptu, Aten, Troi, Rzymu i króla Artura Spośród wszystkich tytułów królewskich, jakie miał mąż Klementyny, najbardziej imponujący był tytuł króla Szkocji. Oczywiście nie ze względu na bogactwo Szkocji czy jej rolę na...Paweł Hanczewski
- Królewnisia Maria Klementyna Sobieska Życie i losy najmłodszej córki Jakuba Ludwika Sobieskiego, księcia na Oławie, Marii Klementyny (1701 – 1735), wnuczki króla Jana III, tytularnej królowej Zjednoczonego Królestwa...Hanna Widacka
- Kto się pomylił? Albo nawet kłamał?Pomiędzy gdańskim astronomem Jana Heweliuszem a sekretarzem królowej Ludwiki Marii panem Pierre Des Noyers kursowały listy, co jest zrozumiałe wobec zainteresowania warszawskiego dworu działalnością sławnego...Bożena Steinborn
- Legenda „pięknego księcia Karolka”Patrząc z perspektywy stuleci, można stwierdzić, że najtrwalszą pamiątką po Stuartach okazała się legenda „pięknego księcia Karolka”. „Bonnie Prince Charlie” pozostaje jedną z najbardziej popularnych...Paweł Hanczewski
- Maksymilian II Emanuel, zięć Jana III Sobieskiego Maksymilian II Emanuel (1662 – 1726), elektor bawarski w latach 1679 – 1705 oraz 1714 – 1726, pochodził z rodu Wittelsbachów. Syn Ferdynanda i Adelajdy...Hanna Widacka
- Marcin Kazimierz Kątski, uczestnik bitwy wiedeńskiejŻywot Marcina Kazimierza Kątskiego (Kąckiego, 1636 – 1710), herbu Brochwicz, był nie tylko długi, ale i niezwykle barwny, co zreasumował swego czasu Kasper Niesiecki, notując...Hanna Widacka
- Marek Matczyński, druh Jana III SobieskiegoJan III Sobieski podczas swego panowania (1674 – 1696) miał bardzo niewielu ludzi bezgranicznie sobie oddanych, wywodzących się, podobnie jak znaczna większość zwolenników króla, bynajmniej...Hanna Widacka
- Marek Sobieski, dziad króla Potęgę rodu Sobieskich z Sobieszyna, pieczętującego się herbem Janina, ugruntował ostatecznie Marek Sobieski (1549/1550 – 1605), najstarszy syn Jana, chorąży nadworny koronny (1580), kasztelan, a...Hanna Widacka
- Maria Ludwika de Béthune, siostra królowej Wywodząca się ze zubożałej arystokracji francuskiej Maria Ludwika d’ Arquien de la Grange (ok. 1638 – 1728), starsza siostra królowej Marii Kazimiery, nie dorównała jej...Hanna Widacka
- Marianna Wielopolska, siostra królowejWraz z markizą de Béthune przybyła do Polski w 1676 r. młodsza siostra królowej Marii Kazimiery, Marianna d’ Arquien de la Grange (1646 – 1733)....Hanna Widacka
- Markiz d’ Arquien, ojciec królowejHenryk de la Grange markiz d’ Arquien (1602 – 1707), ojciec polskiej królowej Marii Kazimiery, osiągnął niewyobrażalny w XVII stuleciu, iście matuzalemowy wiek, przy czym...Hanna Widacka
- Michał Antoni Hacki, królewski dyplomata i deszyfrantKariera dyplomatyczna Michała Antoniego Hackiego (ok. 1630 – 1703), dawniej Hackego, syna bydgoskiego mieszczanina, osiągnęła apogeum za panowania Jana III Sobieskiego i zgasła rychło po...Hanna Widacka
- Młodość i edukacja Adama Mikołaja SieniawskiegoAdam Mikołaj Sieniawski (1666–1726), przyszły wojewoda bełzki, hetman wielki koronny i kasztelan krakowski, syn hetmana polnego koronnego i wojewody wołyńskiego Mikołaja Hieronima i Cecylii Marii...Anna Markiewicz
- Niewyjaśnione spotkanieJan Trzeci, z bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski [etc] tobie sławetnemu Danielowi Schulzowi, malarzowi jego królewskiej mości […] nakazujący, abyś przed...Bożena Steinborn
- Niezwyczajny portretPortret konny Stanisława Kostki Potockiego, autorstwa Jacquese’a Louise’a Davida to jeden z najcenniejszych i najbardziej niezwykłych obrazów w polskich zbiorach. Legenda chce, żeby uwiecznionego na...źródło: Maria Poprzęcka, "Mówią wieki", nr 8, 2005
- Osobliwe zwyczaje osobliwego szlachcicaPolska XVIII stulecia obfitowała w najprzeróżniejszych dziwaków. Hieronim Florian Radziwiłł zapisał się jako jeden z najbardziej oryginalnych. Pozbawiony politycznych talentów, do końca swych dni wierzył,...źródło: Rafał Jaworski, "Mówią wieki", nr 1, 1997
- Portret Jana III Sobieskiego w karacenieWśród stosunkowo licznych portretów króla Jana III Sobieskiego w karacenie wyróżnia się wyjątkowo piękny obraz olejny ze zbiorów Radziwiłłów w Nieborowie, wykonany przez nieokreślonego malarza,...Hanna Widacka
- Portret Jana III Sobieskiego w podeszłym wieku Gorzkie były ostatnie lata życia i panowania Jana III Sobieskiego. Nie ulega wątpliwości, iż klęska bukowińska w 1691 r., w połączeniu ze stale pogarszającym się...Hanna Widacka
- Portret konny Stanisława Kostki Potockiego Najcenniejszym obiektem w całej ikonografii Stanisława Kostki Potockiego jest niewątpliwie arcydzieło Jacquesa – Louisa Davida (1748 – 1825), obraz przechowywany w Muzeum Pałacu w...Hanna Widacka
- Portret rodziny króla Jana III Sobieskiego W Państwowych Zbiorach Sztuki na Wawelu w Krakowie znajduje się – pochodzący z kolekcji Broel – Platerów w Wilnie – obraz olejny,...Hanna Widacka
- Portret zbiorowy obrońców Wiednia Wiktoria wiedeńska bardzo szybko została wykorzystana przez dwór habsburski jako chwała oręża zwycięskich wojsk chrześcijańskich; temu celowi służyły liczne druki, w tym ulotne, oraz ryciny...Hanna Widacka
- Prymas Michał Radziejowski, „kuzyn” Jana III SobieskiegoMichał Radziejowski (właściwie Augustyn Michał Stefan, 1645 – 1705), herbu Junosza, urodził się jako drugi syn osławionego podkanclerzego koronnego Hieronima, a zarazem brata ciotecznego Jana...Hanna Widacka
- Publiczne domy i łazienki kasztelana JezierskiegoNiemałym wydarzeniem w Warszawie stanisławowskiej było wybudowanie przez kasztelana łukowskiego Jacka Jezierskiego w 1776 r., po prawej stronie mostu nad brzegiem Wisły, „w miejscu zapadłym,...Hanna Widacka
- Ród Szafrańców i magiaRód Szafrańców herbu Starykoń wywodził się – jak utrzymywał heraldyk Bartosz Paprocki – od Żegoty z Toporczyków, który – wyzuty przez braci z rodziny i...Hanna Widacka
- Rzeźbiarski portret królowej Marii Kazimiery Nadzwyczaj skromna rzeźbiarska ikonografia królowej polskiej Marii Kazimiery (1641 – 1716), małżonki Jana III Sobieskiego, sprowadza się praktycznie do jednego przykładu, zachowanego w zbiorach wilanowskich....Hanna Widacka
- Samuel ŁaszczNiesławnej pamięci warchoł i równie wielki żołnierz, to dwa oblicza strażnika koronnego Samuela Łaszcza. Walcząc z Turkami i Tatarami dał się poznać jako znakomity zagończyk,...źródło: Jacek Komuda, "Mówią wieki", nr 8, 2000
- Stanisław Septym Potocki – dygnitarz i kolekcjoner petersburski Stanisław Septym Potocki (1782 – 1831) był siódmym dzieckiem niesławnej pamięci Stanisława Szczęsnego Potockiego, generała artylerii koronnej i wojewody ruskiego, i Józefiny z Mniszchów...Hanna Widacka
- Starosta kaniowski Mikołaj Bazyli PotockiAwanturnictwo, sadyzm, pijaństwo, rozpusta, a przy tym niezwykła pobożność – to cechy Mikołaja Bazylego Potockiego, jednego z największych warchołów czasów stanisławowskich. Pomimo tego, że żył...źródło: Jacek Komuda, "Mówią wieki", nr 12, 2000
- Teofila Sobieska, matka królaTeofila Zofia z Daniłowiczów (1607 – 1661), córka wojewody ruskiego Jana i Zofii z Żółkiewskich, a matka przyszłego króla Jana III Sobieskiego, urodziła się w...Hanna Widacka
- Troska o dekolt czyli prymas Poniatowski i pani OborskaAutor poufnych wiadomości z Warszawy, podawanych w pisanej gazetce – niejaki Teodor Ostrowski, pijar, jurysta, profesor historii, prawa natury i podprefekt stołecznego Collegium Nobilium, był...Hanna Widacka
- Wespazjan Kochowski, historiograf Jana III SobieskiegoWespazjan Kochowski (1633 – 1700) herbu Nieczuja, poeta, historyk i poseł sejmowy, w młodości wojował pod Beresteczkiem, Żwańcem, Moskwą; walczył też podczas „potopu”. Jego talent...Hanna Widacka
- Wojciech Wielądko: „chudy literat” „Kucharzem doskonałym”Wojciech Wielądko, autor wydanego w 1783 roku „Kucharza doskonałego” to postać historykom dość dobrze znana, ale i jednocześnie ciągle tajemnicza. Z pewnością nie należał do...Jarosław Dumanowski
- Zygmunt Zbierzchowski herbu GrzymałaZygmunt Zbierzchowski, pieczętujący się herbem Grzymała, trzeci syn podczaszego łomżyńskiego, doszedł do godności chorążego łomżyńskiego (1676), potem podkomorzego oraz – jak relacjonował heraldyk Kasper Niesiecki...Hanna Widacka
- „Kaptywacja” szambelana RychłowskiegoEkscesy niezrównoważonego umysłowo szambelana królewskiego Ignacego Rychłowskiego okazały się na tyle interesujące, że poświęcono im akapit w suplemencie wiadomości gazetki pisanej z 20 czerwca 1782...Hanna Widacka
- „Ten hultaj Gałecki” czyli o Franciszku Zygmuncie herbu Junosza„Nie mogę strawić, że ten hultaj Gałecki przywłaszczył sobie co najpiękniejsze tureckie łupy” – gorączkowała się królowa Maria Kazimiera w liście do „serdecznie ukochanego Jachniczka”...Hanna Widacka