UE
Unia Europejska
nieslyszacy WCAG 2.0

Dworne i karmne kapłony, certy, minogi, sztokfisze, jarząbki, pasternak i rzepa... Zestawienie produktów przygotowywanych codziennie na obiad i wieczerzę na stoły króla Jana III, jego rodziny, dworzan i gości układa się w pasjonującą opowieść o codziennym życiu zwycięzcy spod Wiednia. Dowiadujemy się o miejscach spożywania posiłków, najważniejszych królewskich gościach, a przede wszystkim o tym, co jadano na dworze Sobieskiego. W kontekście dotychczasowej wiedzy o dawnym jedzeniu i wypowiedzi samego króla o kuchni, kucharzach i jego ulubionych smakołykach otrzymujemy interesujący, barwny obraz staropolskiej kultury kulinarnej.


To pierwsze tego typu rozwiązanie, które całkowicie zrewolucjonizuje identyfikację dzieł sztuki pochodzących z grabieży wojennych. Dzięki aplikacji możliwa będzie automatyczna identyfikacja obiektu jedynie na podstawie fotografii wykonanej za pomocą telefonu komórkowego.


Popiersie mężczyzny

karta katalogowa kolekcji

Kolekcja

Rzeźba
Autor nieznany
XVIII w. ?
Rzeźbienie; drewno, lipa
91 x 43 x 28 cm
Wil.5852

Popiersie mężczyzny_1.jpg

Niezwykle ekspresyjne pełnoplastyczne popiersie, wykonane z trzech kawałków drewna lipowego (niegdyś polichromowanego), przedstawia wąsatego mężczyznę w laurowym wieńcu, odzianego w przymarszczaną koszulę i pancerz z kubrakiem; z udrapowanym płaszczem na ramionach. Głowa skierowana dynamicznie w lewą stronę; rysy twarzy potraktowane z pełnym dramatyzmem, opracowane światłocieniowo, głęboko cięte mocnymi uderzeniami dłuta. Pełne wyrazu, głęboko osadzone oczy otwarte, podkreślone ostrymi liniami powiek wzniesione ku górze, brwi ściągnięte, czoło poorane zmarszczkami. Rozchylone usta z wysuniętą dolną wargą znamionują głębokie przeżycia wewnętrzne, a mocno zaznaczony podbródek – siłę charakteru. I widzimy w tym momencie, jak formalne cechy dzieła przekształcają się w znaki symboliczne, użycie tak perswazyjnych środków wyrazu skłania nas bowiem do przypuszczenia, że mamy przed sobą nie portret, lecz metaforę, ujęcie idei.

Popiersie mężczyzny_2.jpg

Tezę tę zdaje się potwierdzać sposób rzeźbienia korpusu, który jest dopracowany w szczegółach jedynie z przodu, a po bokach i z tyłu nader schematyczny. Pozwala to domniemywać o przeznaczeniu rzeźby do niszy czy też o wykorzystaniu jej jako elementu architektury okazjonalnej – nieodzownej oprawy ważnych uroczystości państwowych i prywatnych. W tym kontekście rzeźba nie będzie już dłużej wyobrażeniem bezimiennego mężczyzny, lecz przedzierzgnie się w uosobienie smutku, bólu, rozpaczy.

Efemeryczne budowle były znaczącym wyrazem umiłowania teatru przez epokę baroku. Pewna doza przesady to niejako hiperbola literacka przeniesiona na grunt sztuk wizualnych w celu poruszenia widzów, przekształcenia ich z obserwatorów w aktorów wielogodzinnych spektakli. Uwidacznia się tu przekonanie o przewadze ekspresji sztuki nad literaturą: odbiorca jednym skinieniem oka więcej ogarnie, niż cały tom w sobie zawrzeć może, czytamy w relacji z Wjazdu spaniałego posłów polskich do Paryża (Warszawa 1645). Jeśli trafna jest interpretacja rzeźby jako elementu architektury efemerycznej, to mamy do czynienia z prawdziwą rzadkością, gdyż dzieła te z natury rzeczy naznaczone były tymczasowością i niewiele z nich dochowało się do naszych czasów. Wysoka jakość artystyczna decydowała nie tylko o ich działaniu propagandowym, lecz mogła przyczynić się do ich przetrwania, częstokroć poprzez znalezienie im wtórnego wcielenia. Czy tak było i w przypadku tej rzeźby, która – przypuśćmy – z castrum dolorum lub procesji pokutnej trafiła do kościelnej niszy bądź kaplicy rodowej i dziś stanowi dla nas zagadkę?

Dominika Walawender-Musz

drukuj
Podziel się:
Wykop Facebook
Katafalk cesarza Ferdynanda III_mdzrt z BN_po1657.jpg

Castrum doloris (artykuł, Silva Rerum)

Castrum doloris („obóz boleści”, „namiot żalu”) oznacza wystawne urządzenie katafalku, związane z ceremonią żałobną, powszechne w świecie chrześcijańskim od wczesnego …

smierc_saturn_amor_kompozycja_zegar_elewacja_ogrodowa_palac_w_wilanowie.jpg

„Śmierć pewna, godzina niepewna” (artykuł, Silva Rerum)

Łacińska sentencja mówiąca, że „śmierć jest rzeczą pewną, a niepewna jest jej godzina” (Mors certa, hora incerta) znalazła się na …