PL EN
Unia Europejska
Unia Europejska
WCAG 2.1 nieslyszacy
PL EN
Unia Europejska
Unia Europejska

Astrolabium

karta katalogowa kolekcji

Kolekcja

Rzemiosło artystyczne
Antwerpia
2. poł. XVII w.
mosiądz grawerowany
Ø 31,6 cm

astrolabium_fot_w_holnicki.jpg

Astrolabium jest jednym z najstarszych instrumentów nawigacyjnych. Nazwa przedmiotu pochodzi od dwóch greckich słów: rzeczownika astron („gwiazda”) i czasownika labein („brać”). Źródła przypisują wynalezienie tego przyrządu astronomowi Hipparchowi urodzonemu ok. 190 r. przed Chr. lub Apoloniuszowi z Pergi żyjącemu w III w. przed Chr. Od Greków instrument przejęty został przez Rzymian, a następnie przez Arabów, później natomiast przez podbitych przez nich Hiszpanów i Portugalczyków. Astrolabia służyły do określania czasu, pozycji Księżyca, Słońca i innych gwiazd na niebie, a także wysokości obiektów na ziemi. Od 46 r przed Chr. astrolabium zaczęto używać w nawigacji. Aż do końca XVII w. było ono najważniejszym przyrządem nawigacyjnym, a Arabowie stosowali je jeszcze na pocz. XIX w. Astrolabiami posługiwano się również przy wykreślaniu horoskopów.

Zakupione astrolabium składa się z grawerowanej tarczy, pośrodku której znajduje się otwór oznaczający biegun północny. W otworze umieszczony jest bolec, na którym osadzono ruchome ramię zwane alidadą. Trzy okręgi, których środek stanowi otwór oznaczający biegun to przedstawione w rzucie stereograficznym kolejno: zwrotnik Raka, równik i zwrotnik Koziorożca, wszystkie podpisane nazwami łacińskimi. Nad biegunem zaznaczony jest rzut zenitu obserwatora, zależny od szerokości geograficznej, dla której wykonane jest astrolabium. Linie odchodzące od rzutu zenitu to łuki azymutu (co trzeci pogrubiony), współśrodkowe okręgi oznaczają równoleżniki wysokości ciał niebieskich (co piąty pogrubiony). Ostatni, najniżej położony równoleżnik to linia horyzontu. Poza okręgiem horyzontu, pomiędzy zwrotnikami Raka i Koziorożca wygrawerowane zostały łuki tzw. kół godzinnych oznaczonych rzymskimi cyframi od I do XII. Astrolabium wyposażone jest w pierścień służący do zawieszania. Poniżej pierścienia wygrawerowano: Psalmus 18 | vers 1, a na obrzeżu astrolabium zacytowano tenże wers: CAELI ENARRANT GLORIAM DEI, ET OPERA MANUUM EIUS ANUNTIAT FIRMAMENTUM („Niebiosa głoszą chwałę Boga, dzieło rąk Jego nieboskłon obwieszcza”.

Przedmiot – unikatowy na polskim rynku (w polskich zbiorach muzealnych znajduje się 10 egzemplarzy astrolabiów), uzupełni kolekcję przyrządów kreślarskich, zegarków słonecznych z kompasem i lunet, a także wzbogaci opowieść o działalności Jana III – mecenasa astronomów i geografów.

ZAKUP DOFINANSOWANO ZE ŚRODKÓW MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO.

Małgorzata Zając

Logo MKiDN

Podziel się:
Wykop Facebook
2012-11-05
45_zrzut_astronomia.jpg

Astronomia w Wilanowie (e-learning)

Król Jan III był nie tylko dzielnym wojownikiem i zwycięskim dowódcą spod Chocimia i Wiednia, ale także opiekunem sztuk, nauk, …

heweliusz_frontyspis.jpg

Jan Heweliusz w hołdzie Janowi III Sobieskiemu (artykuł, Silva Rerum)

Ostatnie dzieło Jana Heweliusza Prodromus astronomiae cum catalogo fixarum et Firmamentum Sobiescianum sive Uranographia... ukazało się w Gdańsku w 1690 …

35_sztuka-wijnen1046.jpg

Astrolog obserwujący zrównanie jesienne i scena pożegnania Adonisa z Wenus (karta katalogowa kolekcji, Kolekcja)

Tonąca w mroku scena, rozświetlona jedynie blaskiem świec, promieniami zachodzącego słońca oraz wschodzącego księżyca, należy do dzieł najbardziej tajemniczych i trudnych do odczytania. Tego typu obrazy – rebusy były szczególnie modne w okresie baroku, zwłaszcza w kręgu artystów rzymskich.

Biuletyn Informacji Publicznej Biuletyn Informacji Publicznej

Muzeum w Internecie

Partnerzy

Sponsorzy

Idea & Design
Copyright © Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookie. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem