Folwark szlachecki
DE EN PL
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Pasaż Wiedzy

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Folwark szlachecki Andrzej Wyczański źródło: "Mówią wieki", nr 10, 1964
Żniwiarze wracający z pola
44_forma do wypieku z kiścią winogron.jpg

Na krajobraz wiejski Rzeczypospolitej oprócz wsi chłopskich składały się przede wszystkim folwarki szlacheckie. Kmieć przywiązany był do ziemi, na której mieszkał, a zyski z jego pracy czerpał głównie pan. Szlachta nie mogła sobie pozwolić na to, by rola leżała ugorem. Jej dobrobyt opierał się na pracy pańszczyźnianej, dzięki której produkcja była tania i opłacalna. W miarę upływu czasu panowie coraz bardziej wiązali więc chłopa ze sobą, czy to poprzez zaostrzenie poddaństwa, czy też ograniczenie prawa wyjścia ze wsi. Kmieci często wabiono też różnymi ulgami. Właściciele wielkich dóbr chętnie ściągali nowych osadników, podkupując ich sąsiadom.

Dwór szlachecki był zazwyczaj drewnianym, parterowym budynkiem. Za główne pomieszczenie służyła komnata wyposażona w proste meble i ogrzewana za pomocą pieca. Ciepło zatrzymywały szklane szyby. Do oświetlania używano świec łojowych. Osobny budynek zawierał część gospodarczą. Przylegały do niego pomieszczenia na inwentarz żywy i narzędzia. W pobliżu ulokowane były: obora, stajnia, kurnik i piwnica. Zbiory gromadzono w gumnie. Składały się na nie stodoły, brogi oraz spichrze. Czeladź mieszkała w oddalonym od dworu domu gospodarczym. Wszystkie budynki folwarczne wznoszono z drewna, które oblepiano lub uszczelniano gliną, słomą czy mchem.

Przeciętna wielkość folwarków szlacheckich dostosowywano do wielkości ówczesnej wsi. Ich powierzchnia uprawna wynosiła średnio 3,5–4 łany roli. Prócz gruntów ornych w skład gospodarstwa wchodziły także łąki, pastwiska, lasy i zarośla.

 

 

 

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookies. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem