Konstytucja 3 Maja
DE EN PL WCAG 2.1
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Pasaż Wiedzy

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Konstytucja 3 Maja A. Wojakowski źródło: "Mówią wieki", nr 12, 1966
44_ignacy potocki.jpg

Ustawa Rządowa miała stać się fundamentem wewnętrznego odrodzenia Rzeczypospolitej szlacheckiej. Była oparta o najbardziej postępową, reformatorską myśl oświeceniową. Uchwalenie jej wymagało zachowania tajemnicy i przybrało formę zamachu stanu. Zwolennicy projektu dążyli do monarchii konstytucyjnej z dziedzicznym tronem. Konstytucja zmieniała dotychczasowy ustrój i stosunki społeczne, dlatego też była przygotowywana z dala od ław sejmowych. Reformatorzy, określani jako „stronnictwo patriotyczne”, pracowali m.in. na Zamku Królewskim oraz w Pałacu Czartoryskich.

Konsultacje przebiegały w wąskim kilkuosobowym gronie. Należeli do niego autor projektu reformy rządu Ignacy Potocki, Hugon Kołłątaj, a od grudnia 1790 roku król Stanisław August Poniatowski. W trakcie sejmu szybko ujawniła się opozycja zwana „stronnictwem hetmańskim” pod przywództwem hetmana wielkiego koronnego Franciszka Ksawerego Branickiego, generała artylerii koronnej Stanisława Szczęsnego Potockiego oraz hetmana polnego koronnego Seweryna Rzewuskiego. Król z kolei stanął na czele „stronnictwa królewskiego”, które pragnęło reform, ale w uzgodnieniu z Rosją.

W nocy 2 maja 1791 roku grupa posłów i senatorów zebrała się w Pałacu Radziwiłłowskim, gdzie odczytano projekt. Zgromadzeni wypowiedzieli się za jego przyjęciem. Następnego dnia sejm zebrał się w okrojonym składzie. Mimo protestów nielicznie zgromadzonej opozycji, konstytucję przyjęto wśród ogólnego entuzjazmu. Następnie wszyscy udali do katedry św. Jana, gdzie dokonano powtórnego uroczystego aktu przysięgi. Polska monarchia konstytucyjna utrzymała się jednak tylko rok i nie zdołała uchronić Rzeczypospolitej przed II rozbiorem.

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookies. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem