Nobilitacje w Polsce
DE EN PL WCAG 2.1
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Pasaż Wiedzy

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Nobilitacje w Polsce Leszek Pudłowski źródło: "Mówią wieki", nr 5, 1988
44_molitor_stanisław august poniatowski.jpg

Stan szlachecki wyodrębnił się na przełomie XIII i XIV wieku i od razu zyskał uprzywilejowaną pozycję. Szlachetnie urodzeni – przeświadczeni o swojej odrębności – pilnie strzegli, aby plebejusze nie przedostawali się w ich szeregi. Polscy władcy szeroko korzystali z przysługującego im prawa nadawania szlachectwa, co stało w sprzeczności z interesami herbowymi. Nagradzali w ten sposób odważnych i oddanych sobie plebejuszy, a przyjmowanie ich w szeregi stanu szlacheckiego odbywało się poprzez adopcję herbową, polegającą na przyjęciu do rodu i zezwoleniu na używanie rodowego herbu.  Szeroko z takiej formy nobilitacji korzystał Stefan Batory, wynagradzając męstwo swych żołnierzy, a przyjmującym do herbu Jelita był sam Jan Zamoyski. Szlachta jednak zabroniła królowi samowolnych nobilitacji, rezerwując to prawo dla sejmu. Działania te wiązały się z procesem zamykania stanu szlacheckiego, do którego „wszrubowało” się wielu plebejuszy, jak to określił obsesyjny poszukiwacz fałszywych szlachciców Walerian Nekanda Trepka. Liczba nobilitacji nie była wielka, wydatnie wzrosła dopiero w czasach stanisławowskich. Ostatni król uszlachcił niemal 800 osób, czyli prawie tyle ile jego poprzednicy razem wzięci – poczynając od Władysława Jagiełły. Wpływ na to miała polityka Sejmu Wielkiego oraz wysokie opłaty za wystawienie dyplomu nobilitacyjnego, przynoszące niebagatelne dochody. Po upadku państwa, instytucja szlachectwa nadal istniała, ale nie jaśniała już nigdy wcześniejszym blaskiem.


Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookies. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem