Państwo pierwszych Wazów. Senat Rzeczpospolitej
DE EN PL WCAG 2.1
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Pasaż Wiedzy

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Państwo pierwszych Wazów. Senat Rzeczpospolitej Henryk Wisner źródło: "Mówią wieki", nr 9, 1978
44_pucharek mniszcha.jpg

W skład senatu Rzeczpospolitej wchodzili arcybiskupi i biskupi katoliccy Korony i Litwy, wojewodowie, starosta żmudzki oraz kasztelanowie i ministrowie obu krajów, marszałek wielki i koronny, kanclerz, podkanclerzy i podskarbi wielki. Hetmani, choć mieli wielki wpływ na życie państwa, do senatu weszli dopiero w 1768 roku. Pierwszym spośród senatorów był arcybiskup gnieźnieński, który w czasie bezkrólewia sprawował też funkcję interreksa. Senatorów mianował król, albo wybierała szlachta (tak było w przypadku starosty żmudzkiego, oraz wojewody połockiego i witebskiego). W praktyce jednak wszystkie urzędy senatorskie zależały od króla, który wysyłał swoje instrukcje sejmikom wybierającym senatorów. Król miał też pełną swobodę przy nominacji biskupów. Urząd pełniono dożywotnio. Senatorów obowiązywała obecność podczas obrad sejmu wielkiego koronnego, służenie radą królowi, a w czasie pomiędzy sesjami sejmu ciążył na nich obowiązek rezydencji, czyli pobytu na dworze królewskim. Jednocześnie król zapraszał 16 senatorów. Mogło się zdarzyć, że senator został obrany posłem na swoim sejmiku lokalnym – brał wtedy udział w pracach izby poselskiej, nie senatu. Jednak posłowie podejrzewali, że reprezentuje raczej interesy króla i takie łączenie funkcji nie było częste ani dobrze widziane. W czasie bezkrólewia zwołany przez interreksa senat ustalał datę sejmu konwokacyjnego i elekcyjnego i przedstawiał stan państwa. Senat miał popierać politykę królewską, ale w praktyce wyrażał raczej interesy domów magnackich i szlachty, która chciała widzieć w senatorach stróżów prawa. Dzięki ich radom król miał podejmować decyzje zgodne z wolą narodu szlacheckiego.

 

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookies. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem