© Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Silva Rerum   Silva Rerum

Eustachy Kotowicz – biskup i artysta

Eustachy Kotowicz (1637–1704) odebrał typowe szlacheckie wykształcenie, uzupełnione studiami w Padwie. Po powrocie do kraju przyjął święcenia kapłańskie i jako kanonik wileński, zasłynął znajomością praw i sztuką oratorską. Dzięki tym umiejętnościom został referendarzem Wielkiego Księstwa Litewskiego i proboszczem kaplicy św. Kazimierza w Wilnie oraz stojącego najniżej w hierarchii senackiej, biskupem smoleńskim. Nie zabiegał o więcej, bowiem niewielki zakres obowiązków związany z tym urzędem, pozwalał mu oddać się swej pasji – sztuce. Zauważyli to włodarze litewskiego Kościoła, powierzając mu nadzór nad pracami renowacyjnymi katedry wileńskiej. Kotowicz nie ograniczył się jednak do roli zwykłego nadzorcy prac, ale czynnie uczestniczył w projektowaniu wystroju wnętrza katedry. Według jego pomysłu wykonano ołtarz główny i odnowiono kaplicę kazimierzowską. Artystyczną wizję biskupa, zrealizowali dwaj artyści: freski wykonał Michał Anioł Palloni, a stiuki – Piotr Perti. Ekspresyjne malowidła przedstawiające kluczowe sceny z życia św. Kazimierza wkomponowano w resztki dawnego wystroju. Ołtarz główny, spełniający funkcję grobowego mauzoleum nawiązywał do najnowszych wówczas wzorców włoskich.

Kotowicz był także zamiłowanym kolekcjonerem dzieł sztuki, które umieścił w swym wileńskim pałacu. Niestety reszta jego projektów nie zachowała się, nie możemy więc, poznać całości prac biskupa, architekta i artysty w jednej osobie.