Stanisław Niewieski, profesor Akademii Zamojskiej
DE EN PL
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Pasaż Wiedzy

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Stanisław Niewieski, profesor Akademii Zamojskiej Adam Andrzej Witusik źródło: "Mówią wieki", nr 2, 1978
zamość_BN.jpg

Profesor Stanisław Niewieski urodził się w połowie XVII wieku w Wielkopolsce, studiował w Krakowie, a swoją karierę związał z Akademią Zamojską. Specjalizował się matematyce i naukach przyrodniczych, ale w Akademii Zamojskiej pełnił również funkcje dziekana wydziału filozoficznego. Przede wszystkim jednak był kilkakrotnie wybierany rektorem. Jego dziełem jest uchwalenie ustaw akademickich, które rozszerzały autonomię uczelni, dając jej prawo samodzielnego zarządzania beneficjami i obsadzania stanowisk profesorskich. Rektor bronił też autonomii uczelni przed biskupem chełmskim Stanisławem Święcickim i starał się utrzymać dobre relacje z patronem Akademii – Marcinem Zamoyskim. Jednak to nie talenty dyplomatyczne i organizacyjne przyniosły popularność Niewieskiemu – był znany raczej jako autor tzw. kalendarzy zamojskich, bardzo poczytnych i ciekawych, bo zawierających, poza kalendarium, wiersze, fraszki i przypowiastki, oraz prognostyki, rozprawy i przypowieści astronomiczne. Nie zgadnie pan Niewieski, co zrobi Pan Niebieski – mawiano w Zamościu, a mimo to czytano chętnie prognozy profesora. Jedna z nich ściągnęła na Niewieskiego kłopoty – ordynat Zamoyski uznał, że nieprzychylna przepowiednia odnosi się do niego, więc autor poczuł się zmuszony usunąć krytyczny utwór z wydrukowanych już egzemplarzy.

Poza kalendarzami wydał także dwa dziełka astronomiczne: jedno poświęcone obrotom słońca na zegarze słonecznym (dla nakręcania różnych zegarów i ustawiania słonecznych kompasów), drugie to Komety roku 1680 widziane. Cztery lata przed śmiercią ogłosił też wybór wierszy publikowanych wcześniej w kalendarzach. Profesor Niewieski zmarł w 1699 roku, pozostawiając syna Franciszka, w przyszłości profesora Akademii Zamojskiej, i córkę Jadwigę.


Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookies. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem