Szabla polska w XVII wieku
DE EN PL
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Pasaż Wiedzy

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Szabla polska w XVII wieku Włodzimierz Kwaśniewicz źródło: "Mówią wieki", nr 4, 1977
44_szabla polska w xvii wieku (włodzimierz kwaśniewicz, nr 4, 1977)._1.jpg
44_szabla polska.jpg

Przez setki lat szabla uchodziła za broń typowo polską. Tymczasem dotarła ona do nas ze Wschodu, jako oręż najeźdźców: Tatarów i Turków, oraz dzięki pokojowym wpływom węgierskim. W czasie panowania na tronie polskim Ludwika Węgierskiego, Władysława Warneńczyka a wreszcie Stefana Batorego – szabla stała się najważniejszym uzbrojeniem polskiej piechoty oraz husarii. Dużo lżejsza szabla zastąpiła w Polsce średniowieczny miecz rycerski. Miecze były bronią skuteczną w starciu z przeciwnikiem zakutym w zbroję. Kiedy zaczęto powszechnie używać broni palnej, zbroja rycerska stała się bezużyteczna – nie chroniła przed postrzałem. Zastąpiono ją więc lekkimi kirysami (w husarii) czy koszulkami kolczymi (w oddziałach pancernych), które zabezpieczały jedynie przed ciosami broni białej.

W XVII wieku wykształciły się typy szabli właściwe tylko dla Rzeczpospolitej: batorówki, zygmuntówki, szable czarne, ormiańskie czy karabele. Poza tym używano powszechnie szabel węgierskich, a czasem wschodnich. Posługiwano się także bronią zachodnioeuropejską. Wiek szabli określić można na podstawie stylu ornamentacji, wieku głowni (nie jest młodsza od oprawy) oraz ogólnego kształtu i typu. Ważną pomocą do datowania i klasyfikacji broni jest też malarstwo z epoki.

W Rzeczpospolitej szabla stała się symbolem przynależności do stanu szlacheckiego i nieodłącznym elementem stroju. Zamożni szlachcice poza szablą bojową mieli także szable kostiumowe, bogato zdobione, i rzeźbione, które nosili na co dzień. Mimo imponującego wyglądu, one także nadawały się doskonale do walki. Polak w ogóle nie rozstawał się ze swoją szablą, bo jak mawiano: Bez Boga ani do proga, bez karabeli ani z pościeli.

 

 

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookies. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem