W walce z zarazami
DE EN PL WCAG 2.1
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Pasaż Wiedzy

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

W walce z zarazami Janusz Charytoniuk źródło: "Mówią wieki", nr 8, 1983
57_czaszka_swieca_fragment_astrolog_ascanius.jpg

W 1876 roku Robert Koch wyizolował laseczki wąglika i wyposażył ludzkość w pierwszą naprawdę skuteczną broń przeciw chorobom zakaźnym. Wcześniej epidemie zdarzały się często, a sposoby walki z nimi były najczęściej bezskuteczne – w najlepszym wypadku ograniczały ich zasięg i czas trwania.

W przeszłych wiekach zarazy występowały pod wieloma nazwami: mór, dżuma, czarna śmierć, pestis, morowe powietrze lub po prostu powietrze. Dziś nie zawsze umiemy powiedzieć, do której choroby dane określenie się odnosi. W poglądach na przyczyny epidemii i sposoby walki z nimi dają się wyróżnić trzy nurty: przesłanki religijne, ówczesna wiedza medyczna i tradycje ludowe. Patronem od chorób zakaźnych był św. Roch, a praktyki religijne związane z przebłaganiem Boga (spowiedź, wspólne modły) urastały do rangi nakazów administracyjnych.

Antydżumowa apteczka w przeszłych wiekach była równie bogata, co nieskuteczna. Najlepszym sposobem na uniknięcie choroby była, zalecana już w IX wieku przez arabskiego lekarza Razesa, daleka ucieczka. Wielką zasługą lekarzy było ustanawianie kordonów sanitarnych, które wydatnie ograniczały zasięg zarazy, a także walka o higienę. Najmniej skuteczne były oczywiście zabobony praktykowane przez lud, oborywanie wsi czy odcinanie głowy zmarłym uznanym za upiory. Nie kłóciły się one z wiarą chrześcijańską: kto pole w bliźniaki oborze nie dasz mu gradu o Boże ani z poglądami lekarzy. Medycyna przypisywała zarazę działaniu trujących wyziewów, lud wyobrażał ją sobie białą, zwiewną postać. Wszystkie sposoby walki z epidemią były uznawane za dobre i koegzystowały w umysłach ludzi: zaraza jest karą za grzechy i Bóg może ją odwrócić, ale też można ją leczyć czy zamawiać.


Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookies. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem