Wydawnictwa kalendarzowe w dawnej Polsce (XVII–XVIII wiek)
DE EN PL
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Pasaż Wiedzy

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Wydawnictwa kalendarzowe w dawnej Polsce (XVII–XVIII wiek) Bogdan Rok źródło: "Mówią wieki", nr 11, 1979
45_zegar.jpg

Pierwszym drukiem na ziemiach Rzeczypospolitej był kalendarz na rok 1474 z krakowskiej drukarni Kaspara Straubego. Kalendarze szybko stały się niezwykle popularne na ziemiach polskich, często były to - obok pism religijnych - jedyne druki w dworku szlacheckim. W 1476 roku zobowiązano profesorów matematyki i astronomii Akademii Krakowskiej do układania kalendariów. Od 1522 roku na polecenie Macieja Miechowity profesorowie katedry astrologii zaczęli do nich dołączać judycja, czyli prognostyki astrologiczne.
Sprzedaż kalendarzy w XVI wieku była tak opłacalna, że w 1549 roku Akademia wydała przepisy zabraniające druku judycjów przed oficjalnym wydaniem akademickim. W XVII wieku pisaniem prognostyków zajmowali się też lekarze i filozofowie, a do wydawców oficjalnych dołącza Akademia Zamojska. Oprócz astrologicznych przepowiedni i wątpliwej wartości wierszowanych porad, w kalendarzach znajdowały się przydatne informacje dotyczące długości dnia, godzin świtu i zmierzchu, kwadr księżyca, zaćmień słońca itp. Czasem drukowano w nich też artykuły popularno-naukowe.

Na początku XVIII wieku prognostyki poddali ostrej krytyce Jan Poszakowski i Antoni Wiśniewski współtwórca Collegium Nobilium. Hugo Kołłątaj, przeprowadzając w latach osiemdziesiątych XVIII wieku reformę Akademii Krakowskiej, skasował katedrę astrologii i położył kres wydawaniu oficjalnych judycjów. Jednak już od 1738 roku kalendarze astrologiczne traciły popularność na rzecz innych – politycznych.

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookies. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem