PL EN
Unia Europejska
Unia Europejska
WCAG 2.1 nieslyszacy
PL EN
Unia Europejska
Unia Europejska

Wystawa „leonardowska” w Muzeum Narodowym w Warszawie w 1952 r. (przypomnienie)

roczmuzwarsz1957_0750.jpg

Minęło prawie sześćdziesiąt osiem lat od otwarcia wystawy leonardowskiej w Muzeum Narodowym w Warszawie (tytuł: „Leonardo da Vinci”; czerwiec-lipiec 1952 r.). Warto przypomnieć tę historyczną już ekspozycję w czasie, kiedy w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie odbywa się[1] wystawa Leonardiana w kolekcjach polskich (grudzień-październik 2020 r.), prezentująca między innymi cztery obrazy wówczas eksponowane, o których poniżej.

W sali pierwszej warszawskiej wystawy leonardowskiej pokazywano dwa obrazy przypisywane Aureliowi Luiniemu (1530-1593), synowi Bernardina Luiniego (ok. 1480-1532): Amorek wsparty na gałęzi i Amorek z łukiem (przed 1593, tempera jajowa, w warstwach wierzchnich laserunków możliwe dodatki olejno-żywiczne, deski topolowe, 68 x 48 cm; nry inw. odpowiednio: Wil.1588, Wil.1589) (il.1)[2]. W sali drugiej prezentowano obraz Zbawcy Świata (Salvator Mundi)[3] i po jego prawej stronie Madonnę z Dzieciątkiem Bernardina Luiniego (ok. 1515-20, spoiwo olejne, deska topolowa, 74 x 56 cm; nr inw. M.Ob.624 MNW), którą Białostocki uznał za „najciekawszy obraz Leonardowskiego kręgu, wystawiony w Muzeum Narodowym”[4] (il.2), a nawet – za obraz stojący „najbliżej może mistrza, wśród obrazów warszawskich”[5]. W pierwszym dziesięcioleciu XX w. dzieło znajdowało się w galeryi książąt Czartoryskich w należącym do rodziny pałacu w Wiedniu (XVIII dzielnica Währing; wcześniej Weinhaus pod Wiedniem)[6].

roczmuzwarsz1957_0753.jpg

Wystawa zorganizowana przez dyrektora Stanisława Lorentza (1899-1991) była pierwszą po wojnie podróżą Damy z gronostajem Leonarda da Vinci, odbytą do miejsca przeznaczenia, warszawskiego Muzeum Narodowego, w ministerialnej „demokratce”[7] (il.3). Dama powróciła do Krakowa zimą 1955 r.[8] W Muzeum Narodowym w Warszawie zachowano do tego czasu[9] tak zwaną „salę leonardowską” w Galerii Malarstwa Obcego. Pomiędzy Madonną z Dzieciątkiem Bernardina Luiniego, pochodzącą z kolekcji księcia Konstantego Adama Czartoryskiego (1773-1860) z Weinhaus, a Salvatorem Mundi, zakupionym przez hrabiego Stanisława Kostkę Potockiego (1755-1821) do jego wilanowskiej kolekcji, eksponowano Madonnę z Dzieciątkiem (deska, 70 x 53 cm; dawny nr inw. Muzeum Narodowego w Warszawie: 211641) z kolekcji hrabiów Branickich w Warszawie[10] (il.3). W pierwszej połowie lat pięćdziesiątych XX w. ostatni z wymienionych obrazów przypisywano Bernardinowi Luiniemu, a następnie, w latach sześćdziesiątych, innemu uczniowi Leonarda da Vinci, Giampietrinowi (właśc. Giovanni Pedrini lub Giovanni Pietro Rizzi bądź Rizzoli; czynny w latach ok. 1495-1540/1549).

roczmuzwarsz1957_0755.jpg

Wystawa zwana leonardowską w Muzeum Narodowym w Warszawie, zorganizowana dla uczczenia pięćsetlecia urodzin Leonarda dla Vinci, była w zamyśle twórców (opiekuna naukowego ekspozycji prof. Jana Białostockiego, autora oprawy plastycznej inż. arch. Stanisława Zamecznika) zbudowana „niejako dokoła” Damy z gronostajem[11]. Nie pokazywano reprodukcji, tylko „oryginalne dzieła sztuki”[12]. Eksponowanym obrazom towarzyszyły ryciny, „pouczające o tym jak rozmaicie interpretowano sztukę Leonarda w różnych okresach”[13]. Podobne cele przyświecały Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie podczas tworzenia wystawy Leonardianów z okazji pięćsetlecia (tym razem) śmierci Mistrza: wybór obrazu Salvator Mundi jako centralnego punktu ekspozycji, prezentacja oryginalnych obiektów, nie ich reprodukcji, eksponowanie zarówno obrazów, jak i dzieł graficznych. Przede wszystkim jednak, wspólnym mianownikiem, łączącym obydwie wystawy, które dzielą dziesięciolecia, są leonardiana z polskich kolekcji. Część z nich udało się zgromadzić na ekspozycji, o części dane było nam „jedynie” bądź „aż” przypomnieć - gdyż każde takie przypomnienie ożywia nieco zapomniane wizerunki w powszechnej świadomości. Stąd już tylko krok do podjęcia nowych badań.



[1] W chwili obecnej wystawa jest nieczynna do odwołania. Zob. komunikat: https://www.wilanow-palac.pl/wystawa_leonardiana_w_kolekcjach_polskich.html (dostęp: 16.05.2020).
[2] Zob. katalog wystawy, poz. 24-25, s. 190-193.
[3] Bernardino Luini?, Cesare da Sesto? (1477-1523), Giovanni Antonio Boltraffio? (1467-1516) lub inny malarz związany z pracownią Leonarda da Vinci (1452-1519) w Mediolanie; po 1513? – w trakcie badań konserwatorskich, technika w trakcie badań konserwatorskich, deski dębowe wzmocnione płytą, 65,5 x 51 cm; nr inw. Wil.1016. Zob. artykuły dotyczące między innymi obrazu Salvator Mundi w katalogu wystawy: https://www.wilanow-palac.pl/leonardiana_w_kolekcjach_polskich.html (online: 16.05.2020).
[4] J. Białostocki, Wystawa Leonardowska w Muzeum Narodowym w Warszawie w roku 1952, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie” 2, Warszawa 1957, online: https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/roczmuzwarsz1957/0755 (dostęp: 16.05.2020), s. 747.
[5] J. Białostocki, Warszawskie „Leonardiana”, „Biuletyn Historii Sztuki”, t. 14, nr 3, 1952, online: https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/bhs1952/0201 (dostęp: 14.05.2020), s. 4.
[6] Zob. A. Woźniak-Wieczorek, „Madonna z Dzieciątkiem” Bernardina Luiniego, online: https://www.wilanow-palac.pl/madonna_z_dzieciatkiem_bernardina_luiniego.html (dostęp: 16.05.2020).
[7] J. Czop, J. Sobczyk, The Travels of The Lady – The Lady Travels, DOI: 10.12797/RMNwK.08.2015.08.08, online:  https://www.academia.edu/27159343/The_Travels_of_The_Lady_-_The_Lady_Travels (dostęp: 16.05.2020), s. 189-190.
[8] Ibidem, s. 212.
[9] Przynajmniej do 1954 r.
[10] J. Białostocki (oprac.), Malarstwo europejskie: katalog zbiorów, t. 1, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1967, kat. 413, s. 147.
[11] J. Białostocki, Wystawa Leonardowska …, op. cit., s. 741.
[12] Ibidem, s. 741.
[13] Ibidem, s. 741.

Podziel się:
Wykop Facebook
2020-05-25
portret młodej kobiety.jpg

„Portret młodej kobiety z łańcuchem w kształcie skorpiona” Giovanniego Antonia Boltraffia – wyjątkowe leonardianum z kolekcji Potockich z Zatora i Jabłonny (artykuł)

W 1952 r. w „Biuletynie Historii Sztuki” ukazał się artykuł Jana Białostockiego (1921-1988) na temat Warszawskich „Leonardianów”[1], nawiązujący do wystawy …

Il. 1-2 Archiwum Narodowe w Krakowie, Archiwum Potockich z Krzeszowic, sygn. AKPot. 2851. Fragment serii opisów „Obrazów Galleryi Willanowskiey” dotyczący obrazu Zbawiciel trzymający w ręku Kulę Ziemską, s. 69-70, rkps.

Portrety Joanny Aragońskiej a wilanowski „Salvator Mundi” (artykuł)

Prezentowany na wystawie Leonardiana w kolekcjach polskich obraz Zbawca Świata (Salvator Mundi; nr inw. Wil.1016) był dawniej kojarzony poprzez formalne …

Poz. kat. 38 - Modestia et Vanitas, Giovanni Volpato (173233-1803), według Bernardina Luiniego, Modestia et Vanitas, wyd. Rzym, 1773, miedzioryt, akwaforta, papier czerpany, montaż królewski, 216 mm x 238 mm, 715 mm x.jpg

„Modestia et Vanitas” Giovanniego Volpato wg Bernardina Luiniego (artykuł)

Przedstawienie znane pod różnymi tytułami: „Skromność i Próżność” (łac. Modestia et Vanitas), „Święta Marta i święta Maria Magdalena”, „Nawrócenie świętej …

leonardiana - .jpg

Zaginione ‘leonardiana’ z kolekcji wilanowskiej. Część II: „Głowy apostołów z Ostatniej Wieczerzy” Leonarda da Vinci (artykuł)

Wśród obiektów zaginionych po II wojnie światowej ze zbiorów wilanowskich znajdują się rysunki (kartony) Głów apostołów z Ostatniej Wieczerzy Leonarda …

Giorlamo Mantelli Studium.jpg

Korespondencja Leonardiańskich wzorców. Z wystawy „Leonardiana w kolekcjach polskich” w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie (artykuł)

Rycina Girolama Mantellego (przed 1785-1793?), przedstawiająca studium pochylonej kobiecej głowy (il.1), została wykonana według rysunku, który dawniej uchodził za dzieło …

Bernardino Luini (ok. 1480/82 - ok. 1532) – przypisywany, Madonna z Dzieciątkiem, ok. 1515-1520, spoiwo olejne, deska topolowa, 74 cm x 56 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie (nr inw. M.Ob.624 MNW), fot. Krzysztof Wilczyński

„Madonna z Dzieciątkiem” Bernardina Luiniego (artykuł)

Obraz „Madonna z Dzieciątkiem” przypisywany Bernardinowi Luiniemu pochodzi z historycznej kolekcji księcia Konstantego Adama Czartoryskiego (1774–1860) z pałacu w Weinhaus …

pilawa.jpg

Hrabia Wincenty Potocki herbu Pilawa (zm. 1825) – opiekun nauk i kunsztów (artykuł, Silva Rerum)

Hrabia Wincenty Potocki herbu Pilawa (zm. 1825) – szambelan króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, podkomorzy wielki koronny. Syn hr. Stanisława Potockiego (zm. 1760), wojewody poznańskiego i Heleny z hr. Zamoyskich, wnuk hetmana wielkiego koronnego, Józefa Potockiego (zm. 1751), stryj Jana Potockiego (zm. 1815), podróżnika, autora Rękopisu znalezionego w Saragossie, ożenionego z Julią Lubomirską, dziedziczką Łańcuta.

Poz. kat. 28 - Św. Katarzyna Aleksandryjska.jpg

„Święta Katarzyna Aleksandryjska” Friedricha Theodora Michaela Johna (artykuł)

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie przygotowało wystawę „Leonardiana w kolekcjach polskich”, która jest dostępna dla publiczności do 15 …

św. Jan Chrzciciel - Leonardiana.jpg

Bernardino Luini, Andrea del Sarto i zaginiony „Święty Jan Chrzciciel z barankiem” z kolekcji wilanowskiej (artykuł)

Około 1525 r. Bernardino Luini (ok. 1480-1532), jeden z najzdolniejszych uczniów Leonarda da Vinci (1452-1519) w Mediolanie, namalował w technice …

madonna z dzieciątkiem.jpg

Zaginione leonardiana z kolekcji wilanowskiej. Część I: „Święta Maria Magdalena” i „Madonna z Dzieciątkiem i świętym Janem” według Bernardina Luiniego (ok. 1480-1532) (artykuł)

Portret Artemizji z kolekcji hrabiego Franciszka Potockiego (1788-1853), prawdopodobnie kopia obrazu Maria Magdalena Giampietrina (właśc. Giovanni Pedrini lub Giovanni Pietro …

Maria Magdalena.jpg

Co łączy „Świętą Marię Magdalenę Giampietrina”, „Chrystusa wśród doktorów” Bernardina Luiniego i „Portret Artemizji” z kolekcji hrabiego Franciszka Potockiego? (artykuł)

W 2010 r. dom aukcyjny Christie’s w Nowym Yorku wystawił na sprzedaż obraz olejny na desce Maria Magdalena przypisywany Giampietrinowi …

dzieciątko błogosławiące.jpg

„Dzieciątko błogosławiące" z kręgu Lorenza di Credi (ok. 1500) (artykuł)

Worcester Art Museum (Worcester, USA) posiada w swoich zbiorach obraz zatytułowany Cud Świętego Donata z Arezzo (technika olejna, deska; Theodore T. and Mary G. Ellis Collection, 1940.29 )[1], przypisywany Leonardo da Vinci i Lorenzo di Credi (właśc. Lorenzo d’Andrea d’Oderigo; ok. 1456/58/60-1536/37?), który kształcił się w tej samej, co Mistrz, pracowni Andrei del Verrocchia (właśc. Andrea di Michele di Francesco Cione; 1435-1488).

Chrystus wsród doktorów.jpg

„Chrystus wśród doktorów” Bernardina Luiniego (?) (artykuł)

Na wystawie Leonardiana w kolekcjach polskich w Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie prezentujemy zagadkowy i wyjątkowy w polskich …

Biuletyn Informacji Publicznej Biuletyn Informacji Publicznej

Muzeum w Internecie

Partnerzy

Sponsorzy

Idea & Design
Copyright © Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookie. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem