Zaprzepaszczone szanse? Polska i Ukraina pomiedzy unią lubelską i ugodą hadziacką
DE EN PL
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Pasaż Wiedzy

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Zaprzepaszczone szanse? Polska i Ukraina pomiedzy unią lubelską i ugodą hadziacką Hieronim Grala, Jarosław Krawczyk źródło: "Mówią wieki", nr 7, 200
44_kozacka ukraina w oczach cudzoziemca (zbigniew wójcik, nr 2, 1960)_1.jpg

W 1569 roku zawarto unię lubelską. W myśl jej ustaleń do Korony włączono Wołyń, Podole i Kijowszczyznę, ziemie zamieszkałe przez Rusinów, a należące dotychczas do Wielkiego Księstwa. Nie stało się to jedynie za sprawą polskich panów widzących w ziemiach ukrainnych przestrzeń dla ekspansji, ale też rodów ruskich chcących korzystać z przywilejów przysługujących obywatelom Korony. Dawała też ona większe niż Wielkie Księstwo gwarancje bezpieczeństwa przed wzrastającymi apetytami terytorialnymi Moskwy.

Polityczny kontrakt zawarty przez Litwinów, Polaków i Rusinów w Lublinie dawał wcale niezłe widoki na przyszłość. Nieszczęściem dla niego była unia brzeska zawarta w 1596 roku. Mimo, że uzgodniona w dobrej wierze i dająca szanse na stworzenie podwalin pod „narodowy kościół” ukraiński, stała się przyczyną podziału społeczeństwa ruskiego. Nie wszyscy hierarchowie prawosławni chcieli poddać się władzy papieża i nadal uznawali zwierzchność patriarchy konstantynopolskiego, co było de jure nielegalne. Jednymi z najzagorzalszych obrońców starego wyznania byli kozacy.

  Władysław IV, rozumiejąc rolę kozaków we wschodniej i południowej polityce Rzeczypospolitej, na początku panowania zalegalizował kościół dyzunicki. Niestety istniał już wówczas patriarchat moskiewski (1589). Po śmierci hetmana Piotra Konaszewicza-Sahajdacznego wśród kozaków zaczęły szerzyć się bunty, których apogeum było powstanie Chmielnickiego. Wtedy właśnie powstało, na ziemiach ruskich, autentyczne państwo kozacke, będące podstawą ukraińskiej tradycji narodowej. Przetrwało ono jedynie kilka lat – do ugody perejasławskiej (1654), która poddawała kozaczyznę pod zwierzchność Moskwy. Ostatnim wielkim aktem historii związków Ukrainy z Rzeczypospolitą była ugoda hadziacka. Zakładała ona powstanie Rzeczypospolitej trojga narodów i uszlachcenie tysiąca rodzin kozackich. Niestety późniejszy przebieg wojny z Rosją (1654-1667) i rozejm w Andruszowie na ponad 300 lat rzuciły Ukrainę w objęcia Moskwy.

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookies. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem