PL EN
Unia Europejska
Unia Europejska
WCAG 2.1 nieslyszacy
PL EN
Unia Europejska
Unia Europejska

Liberie służby dworskiej Potockich

31_13 przód liberii po konserwacji.jpg

W pałacu w Wilanowie zachował się interesujący zbiór liberii, użytkowany w XIX wieku przez służbę rodziny Potockich. Do zestawu należy siedem fraków, siedem kamizelek i dwie oznaki, a także 664 metalowe guziki, kilkaset drobnych fragmentów pasmanterii z atrybutami herbowymi Potockich oraz resztki tkanin z wierzchu i podszewek ubiorów.

Ubiory, mimo podobnego kroju, ozdób i użytych tkanin różnią się w szczegółach. Mogą więc pochodzić z różnych okresów rezydowania rodziny Potockich w dobrach wilanowskich, albo też należały do różnych formacji służby tej rodziny w Polsce. Niewątpliwie, z chwilą udostępnienia społeczeństwu w 1805 r. swojej kolekcji, Stanisław Kostka Potocki, a następnie jego spadkobiercy zwracali uwagę na prezencję służby dworskiej. Elementy liberii nabywane były w manufakturach polskich i zagranicznych, m. in. w Paryżu, Wiedniu, Londynie.

31_10a guziki liberyjne z herbem pilawa.jpg



Na przykład guziki z herbem Pilawa i banderolą z dewizą Potockich Scutum Opponebat Scutis  produkowały gisernie F. Biertümpfela i Z. Müncheimera w Warszawie, ale formy do guzików zamawiano też w Wiedniu.

Fraki, skrojone podług mody z końca XVIII w., uszyte z granatowego sukna, na podszewce z tkaniny wełnianej w kolorze żółtym, udekorowane są jedwabnymi frędzelkami effilé i taśmami w barwach żółtej, błękitnej i białej, z herbami Pilawa.

31_16 fragm fraka w trakcie konserw.jpg



Jeden z fraków dekorowany jest na połach, mankietach, stójce i patkach kieszeni finezyjnym haftem, wykonanym złotymi nićmi, bajorkiem i pajetami. Guziki, obciągnięte jedwabnym rypsem, mają wyszyty bajorkiem herb Potockich.

W zbiorze kamizelek trzy, ze srebrnej lamy, zapinane są na guziki z wyhaftowanym herbem Pilawa. Dwie, z sukna w kolorze jasnożółtym, wykończone są jedwabnymi galonami z atrybutami Potockich, a pozostałe - srebrnym, szerokim galonem.

31_07 oznaka lib 3284.jpg

Do zestawu należą też dwie wyjątkowe oznaki – przewieszane przez prawe ramię szarfy.  Jedna, z sukna w kolorze granatowym, wykończona na brzegach herbowymi taśmami i bobrowym futrem, ma wyhaftowany monogram SP (Stanisław Potocki) i aplikowaną tarczę z herbem Pilawa pod hrabiowską dziewięciopałkową koroną. Druga, z żółtego sukna, ma podobnie jak we frakach opracowane herby i pasmanterie.

Liberie trafiły na ekspozycję i do magazynów Muzeum Pałacu w Wilanowie w bardzo złym stanie. Intensywnie używane w XIX w., a następnie przechowywane w różnych warunkach ubiory były brudne, poplamione, z licznymi perforacjami – śladami po molach, ubytkami pasmanterii, guzików, podszewek. Złoty haft najwcześniejszego fraka skorodował i pociemniał. W jednej z oznak zostały wyrwane obszerne fragmenty pasmanterii; w drugiej zniszczone jedwabne aplikacje z herbami.

Kamizelki z lamy były pogniecione i zdeformowane. Kamizelki z sukna dziurawe; jedna z nich miała wyrwaną przednią połę, druga plecy, zaś wszystkie troczki i paski do regulacji szerokości.

31_08 kamizelka 3290.jpg

Renowację rozpoczęto w 2001 r. Założeniem prac było uwolnienie obiektów od zagrożeń – brudu, szkodników, mikroorganizmów oraz nadanie walorów ekspozycyjnych przy jak najmniejszej ingerencji konserwatorskiej. Dlatego też wykluczono całkowity demontaż ubiorów, traktując pierwotne szwy jako istotną i wartą zachowania część substancji zabytkowej.

Pierwszą czynnością była dezynsekcja tlenkiem etylenu w komorze próżniowej i odkażenie fungicydem.  Potem nastąpiło dokładne oczyszczenie aspiratorem z kurzu i pozostałości po owadach, usunięcie plam. Elementy z wełny były czyszczone na sucho w rozpuszczalnikach, pozostałe w kąpieli wodnej z detergentem. Perforacje sukna uzupełniono punktowo odpowiednio dobranymi tkaninami.

31_05 frak3284 w trakcie konserw.jpg

Ubytki podszewki fraka, pleców i przodu kamizelki odbudowano używając nowych, zbliżonych do oryginalnych, materiałów. W oznace przywrócono dekorację z taśm i frędzli, wykorzystując przechowywane w muzealnym magazynie pozostałości pasmanterii od innych liberii. Złoty haft oczyszczono z korozji. Na zakończenie zrekonstruowano szwy, nadprute w trakcie konserwacji.

Fraki wraz z kamizelkami i oznakami umieszczono na manekinach. Prezentowane są w skrzydle północnym pałacu, w apartamentach Potockich, towarzysząc gościom odwiedzającym Wilanów.

Podziel się:
Wykop Facebook
2010-03-09
57_stanisław kostka potocki.jpg

Potocki Stanisław Kostka (artykuł, Silva Rerum)

Potocki Stanisław Kostka (1755-1821) – polityk, kolekcjoner, wolnomularz. Urodził się w Lublinie, w listopadzie 1755 roku. Był synem Eustachego Potockiego, …

44_ignacy potocki_m.jpg

Ignacy Potocki – brat Stanisława Kostki (artykuł, Silva Rerum)

Marszałek nadworny litewski Ignacy Potocki (1750–1809), starszy brat Stanisława Kostki, należał do bardziej udanych synów Eustachego, cześnika koronnego i generała …

44_andrzej potocki.jpg

Andrzej Potocki (zm. 1691) (artykuł, Silva Rerum)

Andrzej Potocki h. Pilawa (zm. 1691), wojewoda kijowski, kasztelan krakowski, hetman polny koronny. Od 1649 r. uczestniczył w walkach z …

Biuletyn Informacji Publicznej Biuletyn Informacji Publicznej

Muzeum w Internecie

Partnerzy

Sponsorzy

Idea & Design
Copyright © Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookie. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem