PL EN
Unia Europejska
Unia Europejska
WCAG 2.1 nieslyszacy
PL EN
Unia Europejska
Unia Europejska

Zadania dla przyrodnika! | Zadanie 7. Spójrz w niebo

Zadanie dla przyrodnika 7. Niebo z chmurami nad pałacem. Fot. Wojciech Holnicki.jpg

Zapraszamy do udziału w nowym programie edukacyjnym dla rodzin!

Kontakt z przyrodą ważny jest dla każdego, zwłaszcza teraz, gdy dużo czasu spędzamy w domu i przy komputerze. Obserwowanie zwierząt, roślin, zjawisk atmosferycznych to szczególnie dla dzieci niezwykłe doświadczenie, które bawi, uczy cierpliwości, uwrażliwia, pozostaje na długo w pamięci. Dorośli także mogą czerpać radość ze wspólnych przyrodniczych obserwacji i korzystać z dobroczynnego wpływu kontaktu z naturą.

Podsuwamy zatem pomysły na samodzielne odkrywanie przyrodniczych tajemnic ­­– czy to na spacerze w parku, w ogrodzie, czy na własnym balkonie. Wszystkie z pewnością uatrakcyjnią wspólne spędzenie czasu z dziećmi. Czy jesteście gotowi? Przyroda czeka, by odsłonić przed nami kolejne sekrety!


Zadanie 6. Załóż kolekcję

Zadanie dla przyrodnika6. Drzewka cytrusowe z wilanowskiej kolekcji egzotycznych roślin. Fot. Julia Dobrzańsk.JPG

Jednym z właścicieli wilanowskiej rezydencji był Stanisława Kostka Potocki – archeolog, kolekcjoner, badacz dzieł sztuki, oświecony polityk i reformator edukacji. W 1805 roku otworzył w pałacu wilanowskim muzeum, aby pokazać społeczeństwu swoją kolekcję, czyli zbiór przedmiotów jednego rodzaju. Potocki kolekcjonował głównie dzieła sztuki, np. obrazy, starożytne wazy, rzeźby.

Kolekcjonowanie to bardzo dawne hobby. Kolekcjonerzy zbierali zarówno dzieła sztuki, jak i osobliwości natury. Kolekcje przechowywano często w specjalnych gabinetach.

Kolekcjonuje się również żywe rośliny – w wilanowskich ogrodach można podziwiać niezwykłą kolekcję roślin egzotycznych. Zimą przechowywane są one w szklarniach, a w porze ciepłej wystawiane w donicach do ogrodów. Z inwentarza z 1729 roku wiemy, że w Wilanowie znajdowała się Pomarańczarnia i Figarnia, czyli budynki do uprawy roślin wymagających specjalnych warunków. Tradycja uprawy roślin egzotycznych jest kontynuowana także dzisiaj. W czasie spaceru po ogrodach zobaczyć możemy drzewka cytrusowe, figowce, daktylowce, bananowce i wiele innych niezwykłych roślin.

Zadanie dla przyrodnika6. Ceramiczna plakietka z oznaczeniem. Fot. Julia Dobrzańska.JPG

Przy tworzeniu kolekcji ważne jest właściwe skatalogowanie i opis naszych zbiorów. Na wilanowskich egzotykach zobaczyć możemy niewielkie ceramiczne plakietki z numerami. Każdy okaz ma swój numer.

Może założysz własną kolekcję – roślin lub innych przedmiotów? Wiele pięknych roślin można uprawiać w warunkach domowych, na parapecie w mieszkaniu. Warto zastanowić się nad tematem takiej kolekcji: czy będą to rośliny o niezwykłych liściach, kwiatach, czy należące do określonej grupy? Wiele osób hoduje np. kaktusy. Dowiedz się jak najwięcej o roślinach, które zamierzasz uprawiać: skąd pochodzą, jakie mają wymagania.

Zadanie dla przyrodnika6. W czasie spaceru można znaleźć muszelki lądowych ślimaków. Fot. Julia Dobrzańska - Kopia.JPG

Można także zbierać różne osobliwości natury: kamyki, liście, które następnie zasuszysz, szyszki czy muszle. Kolekcjonując obiekty należące do określonej kategorii, przekonasz się o ich różnorodności, wielości kształtów i barw. Nawet w obrębie jednego gatunku możemy dostrzec różnice. Już samo dostrzeżenie różnorodności form żywych składania nas do refleksji i zachwytu.

Gdy stworzymy kolekcję, warto ją zaprezentować. Młodsze dzieci z pewnością chętnie wykonają pracę plastyczną z wykorzystaniem własnych zbiorów. Świetnie nadają się do tego elementy roślinne lub zebrane w czasie spaceru muszle.

Zadanie 7. Spójrz w niebo

Zadanie dla przyrodnika 7. Chmury na błekitnym niebie. Fot. Julia Dobrzańska.JPG

Spójrz w niebo. Co widzisz? Konary drzew, dachy budynków, przelatujące ptaki, a ponad tym wszystkim – niezwykłe, zjawiskowe, za każdym razem inne… chmury.

Naukę zajmującą się zjawiskami i procesami zachodzącymi w atmosferze nazywany meteorologią. Ma ona osobny dział dotyczący chmur, zwany nefologią. Choć chmury są tak różne i ciągle się zmieniają, to badaczom udało się wyróżnić ich kilka typów – w każdym zebrano chmury pod różnymi względami podobne. Pozwala to na ich klasyfikowanie, a nawet tworzenie atlasów chmur. Tak jak rośliny i zwierzęta w naukach biologicznych, tak i chmury dzielimy na rodziny, a te na rodzaje. W rodzajach wyróżnić zaś możemy znaczną liczbę gatunków, odmian i zjawisk szczególnych.

Zadanie dla przyrodnika 7. Modele chmur. Fot. Julia Dobrzańska.JPG

Nazwy chmur są piękne. Wśród chmur występujących wysoko wyróżniamy chmury pierzaste Cirrus, pierzaste warstwowe Cirrostratus, pierzaste kłębiaste Cirrocumulus. Niżej w atmosferze zobaczyć możemy chmury średnie kłębiaste Altocumulus oraz warstwowe Altostratus. Najniżej zobaczymy chmury warstwowe Stratus oraz kłębiaste warstwowe Stratocumulus. Na niebie można też zobaczyć chmury o dużej rozciągłości pionowej, takie jak kłębiaste Cumulus, kłębiaste deszczowe Cumulonimbus czy warstwowe deszczowe Nimbostratus. Czy znasz chmurę, która wygląda jak UFO? To Altocumulus lenticularis.

Zadanie dla przyrodnika 7.Własne niebo. Fot. Julia Dobrzańska.JPG

Dobrze jest umieć nazywać chmury i je rozpoznawać. Może stanie się to twoją pasją? W intrenecie znajdziesz atlasy chmur z fotografiami. Spróbuj zacząć fotografować chmury lub tworzyć ich modele z papieru. Gdy narysujesz różne chmury na kartce papieru i je powycinasz, może układać z nich to, co widzisz na niebie. Znajdź coś, co posłuży za tło, może być to niebieski koc lub poduszka, i stwórz swoje własne niebo.

Zadanie 6. Załóż kolekcję

Zadanie dla przyrodnika6. Drzewka cytrusowe z wilanowskiej kolekcji egzotycznych roślin. Fot. Julia Dobrzańsk.JPG

Jednym z właścicieli wilanowskiej rezydencji był Stanisława Kostka Potocki – archeolog, kolekcjoner, badacz dzieł sztuki, oświecony polityk i reformator edukacji. W 1805 roku otworzył w pałacu wilanowskim muzeum, aby pokazać społeczeństwu swoją kolekcję, czyli zbiór przedmiotów jednego rodzaju. Potocki kolekcjonował głównie dzieła sztuki, np. obrazy, starożytne wazy, rzeźby.

Kolekcjonowanie to bardzo dawne hobby. Kolekcjonerzy zbierali zarówno dzieła sztuki, jak i osobliwości natury. Kolekcje przechowywano często w specjalnych gabinetach.

Kolekcjonuje się również żywe rośliny – w wilanowskich ogrodach można podziwiać niezwykłą kolekcję roślin egzotycznych. Zimą przechowywane są one w szklarniach, a w porze ciepłej wystawiane w donicach do ogrodów. Z inwentarza z 1729 roku wiemy, że w Wilanowie znajdowała się Pomarańczarnia i Figarnia, czyli budynki do uprawy roślin wymagających specjalnych warunków. Tradycja uprawy roślin egzotycznych jest kontynuowana także dzisiaj. W czasie spaceru po ogrodach zobaczyć możemy drzewka cytrusowe, figowce, daktylowce, bananowce i wiele innych niezwykłych roślin.

Zadanie dla przyrodnika6. Ceramiczna plakietka z oznaczeniem. Fot. Julia Dobrzańska.JPG

Przy tworzeniu kolekcji ważne jest właściwe skatalogowanie i opis naszych zbiorów. Na wilanowskich egzotykach zobaczyć możemy niewielkie ceramiczne plakietki z numerami. Każdy okaz ma swój numer.

Może założysz własną kolekcję – roślin lub innych przedmiotów? Wiele pięknych roślin można uprawiać w warunkach domowych, na parapecie w mieszkaniu. Warto zastanowić się nad tematem takiej kolekcji: czy będą to rośliny o niezwykłych liściach, kwiatach, czy należące do określonej grupy? Wiele osób hoduje np. kaktusy. Dowiedz się jak najwięcej o roślinach, które zamierzasz uprawiać: skąd pochodzą, jakie mają wymagania.

Zadanie dla przyrodnika6. W czasie spaceru można znaleźć muszelki lądowych ślimaków. Fot. Julia Dobrzańska - Kopia.JPG

Można także zbierać różne osobliwości natury: kamyki, liście, które następnie zasuszysz, szyszki czy muszle. Kolekcjonując obiekty należące do określonej kategorii, przekonasz się o ich różnorodności, wielości kształtów i barw. Nawet w obrębie jednego gatunku możemy dostrzec różnice. Już samo dostrzeżenie różnorodności form żywych składania nas do refleksji i zachwytu.

Gdy stworzymy kolekcję, warto ją zaprezentować. Młodsze dzieci z pewnością chętnie wykonają pracę plastyczną z wykorzystaniem własnych zbiorów. Świetnie nadają się do tego elementy roślinne lub zebrane w czasie spaceru muszle.

Zadanie 5. Ćwicz spostrzegawczość

Zadanie dla przyrodnika5. Zamaskowane skorupiaki. Fot. Julia Dobrzańska.JPG

Niektóre zwierzęta łatwo jest zauważyć. Innym zaś zależy, by pozostać w ukryciu. Jeśli w czasie spaceru chcesz zobaczyć jak najwięcej zwierząt, musisz ćwiczyć spostrzegawczość. Spoglądaj w górę w poszukiwaniu sylwetek ptaków, nasłuchuj, czy jakiś głos nie dobywa się spośród koron drzew. Zaglądaj pod listki, może znajdziesz tam zielonego chrząszcza. Pod leżącymi na ziemi kawałkami drewna też często kryją się zwierzęta: nagie ślimaki, dżdżownice, stonogi lub prosionki. Przyglądaj się korze drzew, patrz na mury, zaglądaj w zakamarki.


Zadanie dla przyrodnika5. Maki i bezkręgowce. Il. Emilka.JPG

Szybko zorientujesz się, że niektóre zwierzęta stosują różne sztuczki, by uniknąć wykrycia. Wiele zwierząt w ciągu dnia kryje się w różnych schronieniach, niektóre potrafią się bezszelestnie poruszać, inne zaś upodabniają się do otoczenia. W tym celu przybierają one maskujące ubarwienie lub kształt – mogą przypominać gałązki, listki, kamyczki. Zjawisko naśladowania nazywamy mimetyzmem.

Przyrodnicy podczas pracy często wykonują inwentaryzacje, czyli badają, jakie gatunki występują na danym terenie. A może w czasie rodzinnego spaceru zrobicie inwentaryzacyjne zawody? Wygrywa ten, kto zaobserwuje więcej różnych zwierząt! (Liczenie każdego napotkanego zwierzęcia mogłoby stanowić nie lada kłopot, jeśli np. natraficie na mrowisko).

Zadanie dla przyrodnika5. Zielone chrząszcze. Fot. Julia Dobrzańska.JPG

W domu także można ćwiczyć spostrzegawczość. Wykonaj ilustrację, na której poukrywasz różne zwierzęta. Jeśli narysujesz takie o maskującym ubarwieniu, zabawa będzie jeszcze ciekawsza. Poproś kogoś z rodziny, by spróbował policzyć, ile zwierząt widzi na ilustracji. Może w rewanżu przygotuje zadanie dla Ciebie. Na rysunku wykonanym przez Emilkę widać maki, biedronki i pająki. Spróbuj wypatrzeć wszystkie zwierzęta. A co powiesz na liczenie zielonych chrząszczy na zielonych listkach? Im bardziej poukrywasz zwierzęta, tym trudniej będzie je odnaleźć.

Zadanie 4. Posiej, posadź, podlewaj

Zadanie dla przyrodnika4. Nasiona. Fot. Julia Dobrzańska.JPG

Ogrodnictwo to przyjemne i pożyteczne hobby. Dzięki uprawie roślin dowiadujemy się więcej o świecie przyrody, uczymy się cierpliwości, odpowiedzialności, a na koniec możemy schrupać efekty naszej pracy albo nacieszyć oczy pięknymi kwiatami czy niezwykłymi liśćmi. Nie trzeba posiadać ogrodu, by zająć się uprawą roślin. Można posiać je w doniczce lub, tak jak rzeżuchę, na wacie, ligninie czy nawet ręczniku papierowym. Także kiełkowanie fasoli możemy obserwować bez konieczności siania jej do gruntu. Możemy w tym celu wykorzystać słoik z wodą, gazę i gumkę recepturkę. Chyba wszyscy znamy tę metodę uprawy fasoli? Kto czuje niedosyt, powinien zaopatrzyć się doniczki i ziemię. Przygoda zaczyna się już na etapie siania. Nim umieścimy nasiona w doniczkach, przyjrzyjmy się im uważnie. Każde jest inne – pod względem kształtu, koloru, faktury. Na fotografii widzimy nasiona nasturcji, buraka i fasoli. Jeśli mamy w domu lupę, możemy także przyjrzeć się im z bliska. Prawdziwy specjalista potrafi rozpoznawać rośliny, widząc tylko ich nasiona. Gdy posiejemy nasiona do doniczek, musimy pamiętać o podlewaniu. Nie wolno jednak z tym przesadzać. Roślin nie należy przesuszyć, ale także nie możemy ich utopić!

Zadanie dla przyrodnika4. Kiełkujący żołądź - fascynujace znalezisko. Fot. Julia Dobrzańska.JPG

Na fotografii widać kiełkujący dąb. Wyrósł on na przydomowej rabatce między innymi roślinami. To nie było dla niego odpowiednie miejsce, wymagał przesadzenia. Ta roślina jest już dość duża, ale podobne żołędzie, kasztany lub klonowe noski wypuszczające malutkie korzonki możemy znaleźć w czasie spaceru po parku czy na wycieczce do lasu. Rozglądajmy się uważnie. Takie znalezisko na pewno zainteresuje najmłodszych.



Zadanie dla przyrodnika4. Łopatka, doniczka, kiełkujący żołądź. Fot. Julia Dobrzańska.JPG

Kiełkujący żołądź czy kasztan możemy posadzić w doniczce i obserwować wzrost młodego drzewka. Miejmy jednak na względzie, że ono urośnie i zawczasu zastanówmy się, czy znajdzie się chętny do posadzenia go w swoim ogródku. Możemy także eksperymentować i próbować wyhodować rośliny z różnych nasion, które mamy w domu, a często nie zdajemy sobie z tego sprawy. Po zjedzeniu jabłka, pomidora, cytryny czy awokado zachowajmy pestki i spróbujmy je wysadzić. To jednak zadanie dla cierpliwych, więc jeśli zależy nam na szybkim efekcie, zajmijmy uprawą rzeżuchy lub fasoli. To także satysfakcjonujące przedsięwzięcie.

Zadanie 3. Sporządź mapę

Zadanie dla przyrodnika3. Wymarzony ogród.JPG

Do zaplanowania spaceru czy wycieczki przydają się mapy, plany lub coraz bardziej popularne zdjęcia satelitarne. Ich oglądanie przypomina patrzenie na ziemię oczami ptaka. Z wysokości szczegóły się zacierają, dominują kolorowe plamy. Tereny zadrzewione stają się plamami zielonymi, wody – niebieskimi, pola rzepaku skrzą się na złoto.

Ogrody wilanowskie z góry wyglądają niezwykle. Pałac otacza kolorowa mozaika parterów kwiatowych, na północ i na południe rozciągają się parki krajobrazowe – zielone oazy. Całość przylega do migotliwej tafli Jeziora Wilanowskiego.

Zadanie dla przyrodnika3. Legenda.JPG

Udając się na spacer, zastanów się, jak miejsce, które odwiedzasz, wyglądałoby z lotu ptaka. Po powrocie spróbuj narysować mapę lub plan. Możesz też z domu wyjrzeć przez okno i zobaczyć, jak z góry wygląda Twoje podwórko. A może wymyślisz własną krainę pełną drzew, kwiatów, poprzecinaną strumykami i alejkami?

Jeśli masz w domu mapę jakiegoś terenu – obejrzyj ją. Może posłużyć Ci jako inspiracja. Sprawdź, w jaki sposób zaznaczone są na niej tereny zielone, woda, ulice, budynki. Ważną część mapy stanowi legenda – zawiera ona wiele ważnych informacji, które pomagają odczytać mapę. Służą temu znaki kartograficzne, pod którymi ukryte są różne elementy krajobrazu. Tworząc własną mapę, możesz użyć podobnych lub wymyślić własne.

Zadanie 2. Nadaj nazwę

Co robi uczony, gdy odkryje nowy gatunek? Bada go, opisuje i… nadaje mu nazwę!

Zadanie dla przyrodnika2. Niezapominajki. Fot. J.Dobrzańska.JPG

Nazwy naukowe składają się z dwóch części. Mówi się, że są dwuczłonowe. Pierwszy człon to nazwa rodzaju, do którego należy dany organizm, np. roślina lub zwierzę. Piękne niebieskie kwiatki, których nazwa każe nam nie zapomnieć – niezapominajki – to właśnie nazwa rodzaju, do którego należą różne gatunki niezapominajek. Wszystkie są do siebie podobne, różnią się drobnymi szczegółami.

Drugi człon jest bardziej szczegółowy – opisuje gatunek. Spójrzmy na takie dwa ślimaki: wstężyk gajowy oraz wstężyk ogrodowy należą do tego samego rodzaju, ale dwóch różnych gatunków. Rozpoznamy je po kolorze wargi otaczającej otwór muszli. U wstężyka gajowego jest ona ciemna, u ogrodowego jasna.

Zadanie dla przyrodnika2. Wstężyk gajowy. Fot. J. Dobrzańska.JPG

Nazwy wskazują często na cechy charakterystyczne danego organizmu. Wstężyk ma paski – wstęgi, można go spotkać w zaroślach, parkach. Gajem określa się właśnie nieduże zadrzewienia, laski, stąd nazwa tego gatunku. Czasami w nazwie znaleźć można inne człony: „borowy” – czyli taki, którego spotkać można w lesie iglastym, „łąkowy” – na łące. Jest to oczywiście pewne uproszczenie, gdyż często organizmy zasiedlają wiele różnych siedlisk. Nazwa może odnosić się do koloru lub wydawanych odgłosów, np. sikora modra czy mewa śmieszka. W przypadku ptaków przyjęło się w nazewnictwie krajowym skracać nazwy do jednego członu, zwykle więc mówimy: modraszka, śmieszka.

Zadanie dla przyrodnika2. Różne nazwy mniszka lekarskiego. Fot. J. Dobrzańska.jpg

A teraz pora na zadanie. A właściwie dwa. Postaraj się poznać nazwy różnych zwierząt i roślin. Mogą być to gatunki, które zobaczysz w czasie spaceru, drzewa rosnące za Twoim oknem czy owady przylatujące do kwiatów na balkonie, a nawet rośliny doniczkowe w Twoim domu. Nazwy możesz zapisać, by lepiej je zapamiętać. Zaproś bliskich do wspólnej zabawy w naukowców. Wybierzecie gatunek, dla którego każdy z Was wymyśli własną nazwę rodzajową lub gatunkową. Warto, by nazwy odnosiły się do cech danej rośliny lub zwierzęcia.

Pospolity mniszek lekarski mógłby nazywać się zupełnie inaczej. Oto dwie z setek możliwych propozycji. A jaki jest Twój pomysł na nazwę tej rośliny? Jak nazwałbyś wróbla, psa czy rzodkiewki, które chrupiesz na śniadanie?


Zadanie 1. Narysuj kowala

Zadanie dla przyrodnika1.1. Kowale u podstawy pnia. Fot. J. Dobrzańska.JPG

Czy znacie kowale? Czerwono-czarne pluskwiaki? Jak tylko na dworze zrobi się ciepło, kowale gromadnie wygrzewają swoje wyraziste pokrywy w promieniach wiosennego słońca. Czasem pnie drzew są aż czerwone od tych pospolicie spotykanych zwierząt.

Kowale spotkać można na pniach, u podstawy drzew liściastych, na murkach, przy krawężnikach. Rozpoznasz je po charakterystycznym ubarwieniu. Kowale to owady. Gdy spotkasz kowala, policz ile ma nóg. Owady mają ich trzy pary. Ciało owadów składa się z części. Przyjrzyj się uważnie, jak wygląda ciało kowala. Nawet jego nogi i czułki składają się z części! Kowale pobierają pokarm przez kujkę. Żywią się opadłymi owocami, nasionami (głównie lipy), martwymi lub chorymi bezkręgowcami.

Zadanie dla przyrodnika1.2. Kowale są malutkie. Fot. J. Dobrzańska.JPG

Owady spotkać można wszędzie, w ogrodach wilanowskich żyje ich bardzo dużo, ale obserwacje entomologiczne (entomologia to nauka o owadach) prowadzić możesz nawet na swoim balkonie. Dziś poznaliśmy kowala. Aby lepiej zapamiętać, jak wygląda, narysuj go! Posłuż się w tym celu zdjęciem albo narysuj kowala z natury – nie jest zbyt ruchliwy, więc powinno się udać.







Zadanie dla przyrodnika1.5. Kowal narysowany przez Emilkę lat 7,5. Fot. J. Dobrzańska.JPG

Do wykonania rysunku będziesz potrzebować kartki papieru, czerwonej i czarnej kredki (ten zestaw kolorów możesz też wykorzystać do narysowania biedronki) oraz…kowala. Kowale możemy znaleźć na przykład u podstawy pni drzew. Gdy wypatrzysz kowale możesz  położyć obok nich dłoń, może któryś wejdzie Ci na palec. Kowale są malutkie i delikatne, zachowaj ostrożność. Przygotuj kartkę papieru, czarną i czerwoną kredkę i przystąp do pracy. Przygotowując rysunek, zwróć uwagę na obecność czułków na głowie, właściwą liczbę nóg oraz wzór na grzbiecie. Napisz także nazwę owada. Gotowe. Kowala narysowała Emilka, lat 7,5.

Podziel się:
Wykop Facebook
2020-04-30
Biuletyn Informacji Publicznej Biuletyn Informacji Publicznej

Muzeum w Internecie

Partnerzy

Sponsorzy

Idea & Design
Copyright © Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookie. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem