PL EN
Unia Europejska
Unia Europejska
WCAG 2.1 nieslyszacy
PL EN
Unia Europejska
Unia Europejska

Toruńska opowieść

W roku 1724 stało się w pięknym mieście Toruniu coś strasznego: głowa burmistrza stoczyła się z szafotu.

Toruń, miasto założone przez Krzyżaków, to – choć uważam się za dobrego patriotę – jedno z mych najulubieńszych miejsc na ziemi. Zwłaszcza rynek, z superciężką sylwetą ratusza, może najpiękniejszego w całej Polsce. Prawda, ma Toruń pewne dziwactwa, jak choćby to więzienie (całkiem zgrabny kryminalszczyk), które leży zdumiewająco blisko ratusza. Mają też swe dziwactwa Torunianie, ziejący niechęcią do Bydgoszczan i czasem do Krakowian, bo z Krakowem Toruń nieustannie staje w konkursie piękności. Czy ma szanse? Chyba niewielkie, bo Kraków ma Wawel. A Toruń, za przeproszeniem, Gdanisko. A nawet jeszcze więcej: liczba niemieckich protestantów zawsze była tam wyższa niż polskich (bądź niepolskich) katolików. Jednakże państwo patrzyło na ten gorszący fakt z przymrużeniem ok. Do czasu – konkretnie do 16 lipca 1724 r., bo właśnie wtedy, w święto maryjne katolicy urządzili procesję na cześć Madonny. No i oczywiście doszło do bijatyki między luteranami, a studentami kolegium jezuickiego, jako że szkolarz zawsze prędki jest do bójki. Poszło o jakiś kapelusz; w jednej z wersji katolickich pewien luteranin odmówił uchylenia go przed procesją, a później zelżył ją grubymi słowy. Magistrat zaaresztował któregoś z najbitniejszych szkolarzy. W rewanżu katolicy zaczęli łapać zakładników. Tego już luterański tłum nie zdzierżył i rzucił się na kolegium, które wypatroszył, a meble w dziwacznym geście spalił na rynku. Spalono też posąg Madonny, co nie musiało natchnąć katolików dobrymi myślami pod adresem wyznawców Lutra. Doszło w końcu do jakiejś strzelaniny.

Może by się to jakoś rozeszło po kościach, ale jezuici postanowili nie popuścić i wnieśli przed sąd kanclerski oskarżenie miasta o bunt. Wyrok był niezwykle twardy: kilkunastu mieszczan miało zostać straconych, w tym burmistrz Jan Godfryd Roesner. Tego kazano ściąć, a trzeba wiedzieć, że sposoby uśmierceń były w tych czasach zróżnicowane: wieszano, ćwiartowano, łamano kołem… Posypały się też banicje, konfiskaty, grzywny etc. Tym razem padająca Rzeczypospolita Wettynów pokazała zęby i niezwykłą determinację i – jak się rychło okazało – skuteczność. Jakoś tak przed świętami Bożego Narodzenia zmaterializował się w Toruniu Jakub Rybiński, wojewoda chełmiński, wraz z wojskiem, i szparko wziął się do roboty: torturował, świdrował, łamał kołem, przypalał, choć nikogo nie spalił żywcem. Cóż, Polska – kraj bez stosów, choć z niewielkimi wyjątkami. Roesner, choć obiecano mu ułaskawienie za nawrócenie się na katolicyzm, został ścięty. Umierał z wielką godnością i z tymi słowami na ustach: „niechaj was zadowoli moje ciało, moja dusza należy do Zbawiciela”. Dwóch rajców  ocaliło głowy: jeden konwertował, drugi zaś otrzymał królewski akt łaski. „Der Thorner Blutbad” na polski tłumaczy się jako „tumult toruński”. Za słabo, powinno się czuć krew. Krew z toruńskiego szafotu.

Zatabaczonego (bo zawsze był obsypany tabaką) króla pruskiego Fryderyka II to wydarzenie wprawiało w zachwyt, bo nienawidził wszelkich Wettynów i Polaków, których nazywał „tym głupim społeczeństwem z nazwiskami  kończącymi się na ski”. Zapewne podobał mu się też urągający nam poemat pt. „L’Orang-outang de l'Europe ou le Polonais tel qu’il est”, co się przekłada na „ Orangutan Europy, czyli Polak, jakim jest”. Kiedyś czytałem, i nie podobało mi się, jakkolwiek zasadniczo rzecz odnosi się do polskiej szlachty, a ja herbowy nie jestem. Nie przeszkadzało to Staremu Frycowi lubić kilku Polaków, w tym Ignacego Krasickiego. Co dziwniejsze, uczucie to było zwrotne. Ale kto by tam doszedł za księciem metropolitą…

Podziel się:
Wykop Facebook
2020-04-08
Alegoria tak zwanej _sprawy toruńskiej.jpg

Tumult toruński z 1724 roku (artykuł, Silva Rerum)

Wydarzenia, jakie miały miejsce w Toruniu w 1724 roku daleko wykraczały poza mury miasta. Ich echa odbiły się nie tylko …

koszulka_dejaniry_logo.jpg

Babie lato (artykuł)

„Pamiątki Soplicy” Henryka Rzewuskiego to jeden z najpyszniejszych obrazów epoki baroku w Rzeczypospolitej.Hrabia Henryk Rzewuski poglądy miał ohydne i barbarzyńskie. …

toruń.jpg

Toruń w latach wojny północnej (1700 – 1721) (artykuł, Silva Rerum)

Kres pomyślnemu rozwojowi Torunia przyniosła wojna północna. Dzieła zniszczenia dopełniły klęski żywiołowe lat 1708–1710. Wojsko Karola XII zalało Rzeczpospolitą w …

taniec śmierci fragm. Chovin wg Meriana BN.JPG

Miejski pejzaż dżumowy – wspomnienie pewnego aptekarza z Torunia (artykuł, Silva Rerum)

Jednym z naocznych świadków epidemii dżumy, która szalała w Toruniu w 1708 r., był aptekarz miejski Georg Hancke, który w …

Biuletyn Informacji Publicznej Biuletyn Informacji Publicznej

Muzeum w Internecie

Partnerzy

Sponsorzy

Idea & Design
Copyright © Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookie. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem