PL EN
Unia Europejska
Unia Europejska
nieslyszacy
PL EN
Unia Europejska
Unia Europejska

Słowo o poezji | felieton historyczny z cyklu „Koszulka Dejaniry”

Poezja polskiego baroku jest doprawdy wspaniała, czego, chyba pod urokiem renesansowego geniuszu Jana Kochanowskiego, często się nie docenia. A barokowych poetów był w Polsce cały zastęp, w tym aż czterech Morsztynów: Jan Andrzej, Zbigniew, Hieronim i Stanisław.

Kultura baroku, poniekąd przedłużenie pewnych wątków kultury renesansu, stoi jednak z nią w jaskrawym kontraście. „Jaskrawy kontrast” to chyba dobre sformułowanie jeśli mamy w pamięci Caravaggia i hordy jego naśladowców. Epoka baroku nieraz mroczny świat nierównowagi i walki („bojowanie byt nasz podniebny” pisał wielki Mikołaj Sęp Szarzyński), podczas gdy odrodzenie eksportowało w przyszłość wizję promiennej równowagi.

A jednak choćby w twórczości samego Kochanowskiego, a konkretnie w ponurych „Trenach”, widać już głębokie pęknięcie. Czysto renesansowy instynkt literacki nie używałby barw aż tak ciemnych, w ogóle nie przedstawiałby uczuć tak wstrząsających jak te po śmierci dziecka. A przecież Kochanowski to również mistrz Europy w konkurencji fraszki i utworów fraszce podobnych. Chyba będzie potrzeba poczekać na La Fontaine’a, aby ktoś dogonił mistrza z Czarnolasu na tym dystansie.

Wyliczyliśmy czterech Morsztynów, z których niewątpliwie najzdolniejszy był Jan Andrzej, może w ogóle najlepszy poeta polski od Kochanowskiego po Mickiewicza. To on rymował „cieniuchnaś jak łątka” z „nadobne drażniątka”, co musiało głęboko utkwić w pamięci Pawła Jasienicy, skoro przytacza te rymy w swej epickiej opowieści o historii Polski. Mnie zaś zapadły w pamięć te rymy Hieronima:       

            „Mądry, uważny łabędź, że go nikt nie słyszy,
            z owej wrzawy, z pieśnią swą musi siedzieć w ciszy…”

Rozumiem, że chodzi mu o gatunek zwany „łabędziem niemym”, o którym wcale nie powiem, że jest mądry, czy uważny, zaś często – choć zawsze piękny – bywa naburmuszony i zły. Pomnę, jak lata temu pływając kajakiem po którejś z naszych rzek, czy którymś z naszych jezior w swej niewiedzy naruszyłem terytorium łabędzie. I wtedy pokaźny samiec ugryzł mnie (pardon, kajak) w rufę.

Morsztynowie Morsztynami, ale z wielkich byli jeszcze Maciej Kazimierz Sarbiewski i Mikołaj Sęp Szarzyński, znakomity teoretyk poezji. Ale są to rzeczy mniej więcej wiadome polskim inteligentom (ma się rozumieć, co uczeńszym). Niewielu z nich wie jednak, że w roku 1622 wydał swój tom poezji Krzysztof Arciszewski, znakomity artylerzysta i wojenny wojażer, „Muszkieter z Itamariki” jak pisało o nim Michał Rusinek.

Szczerze mówiąc, jest się więc czym chwalić, a my tylko o tych wieszczach, z których jeden, Krasiński chyba, wieszczem nie był, bo poeta z niego słaby. Co innego „Nieboska”, dzieło wielkie, niesłuszne i poetyckie tylko w pewnym sensie. No, jak zawsze, gdy idzie o poezję, następuje nieuchronny skręt w romantyzm. Ale na trzech wieszczów mamy przecież czterech Morsztynów.

Podziel się:
Wykop Facebook
2021-01-25
koszulka_dejaniry_logo.jpg

Calamitatis Regni? | felieton historyczny z cyklu „Koszulka Dejaniry” (artykuł)

Wydaje mi się, że Jan Kazimierz miał największego pecha z władców Polski.Jan Kazimierz to zapewne jeden z najosobliwszych władców Polski …

koszulka_dejaniry_logo.jpg

Zbłąkana kula | felieton historyczny z cyklu „Koszulka Dejaniry” (artykuł)

To było 16 listopada 1632 pod Lutzen. Król, jak zwykle pierwszy do bitki, ruszył do szarży na czele prawego skrzydła.To …

koszulka_dejaniry_logo.jpg

Zardzewiała szabla | felieton historyczny z cyklu „Koszulka Dejaniry” (artykuł)

A może Kara Mustafa nie chciał bitwy pod Wiedniem?Kres roku budzi chęć podsumowania, choć nie 2020, który był rokiem wprost …

Biuletyn Informacji Publicznej Biuletyn Informacji Publicznej

Muzeum w Internecie

Organizator

Partnerzy

Sponsorzy

Idea & Design
Copyright © Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych na naszej stronie internetowej oraz dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych Użytkowników. Pliki cookies mogą Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszej strony internetowej, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż akceptują Państwo stosowanie plików cookies. Potwierdzam, że aktualne ustawienia mojej przeglądarki są zgodne z moimi preferencjami w zakresie stosowania plików cookies. Celem uzyskania pełnej wiedzy i komfortu w odniesieniu do używania przez nas plików cookies prosimy o zapoznanie się z naszą Polityką prywatności.

✓ Rozumiem